AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Umro je trgovac i veliki dobrotvor Beogradskog univerziteta, Luka Ćelović

Na današnji dan, 15. avgusta 1929. godine, u svojoj kući u Ulici Kraljevića Marka u Beogradu, umro je trgovac i veliki dobrotvor Beogradskog univerziteta, Luka Ćelović. Rođen je 31. oktobra 1854. godine u selu Pridvorici kod Trebinja. Još pre nego što je završio osnovnu školu roditelji su ga poslali kod prijatelja u Banjaluku da tamo radi kao šegrt u trgovačkoj radnji i tu je ostao do 1871. godine, kada je prešao u Brčko kod strica Jovana da radi sličan posao, da bi naredne godine stigao u Beograd. Kada je 1875. godine počeo bosansko-hercegovački ustanak, Luka se pridružio dobrovoljcima Đoke Vlajkovića i potom učestvovao i u borbama u oba srpsko-turska rata, sve do 1878. godine. Tada se vratio u Beograd i, uz pomoć trgovaca Paranosa i Krsmanovića, počeo da se bavi trgovinom šljivama, žitom i drugom vrstom hrane, da bi već 1882. godine kao ugledan trgovac učestvovao u osnivanju Beogradske zadruge. Bio je prvo član upravnog odbora, a onda je 1897. godine postao predsednik upravnog odbora i na tom mestu ostao do kraja života. Bio je i član uprave Narodne banke Srbije, a tokom Prvog svetskog rata je sa Đorđem Vajfertom i Markom Stojanovićem pratio evakuisani trezor Narodne banke i imovinu Beogradske zadruge, preko Kruševca i Soluna do Marseja, gde je sve smešteno u trezor Francuske banke. Koliko je bio posvećen Beogradskoj zadruzi govore i priče da je imao običaj da obilazi kafane i kockarnice, te da onima koji se kockaju u veliki novac otkazuje kredit i vraća udeonice. Pored toga bavio se organizovanjem i finansiranjem četa za oslobođenje „Stare Srbije“, kao i uređenjem Savamale po uzoru na evropske gradove, te je posle Prvog svetskog rata kupio zemljište između  Karađorđeve ulice i sadašnje Ulice Gavrila Principa, pa je pored svoje porodične kuće u Ulici Kraljevića Marka, učestvovao i u izgradnji zdanja Beogradske zadruge, hotela „Bristol“, parka u Karađorđevoj ulici i niza drugih građevina u tom kraju. Nakon njegove smrti, po otvaranju Testamenta i Osnovnog pisma o osnivanju Zadužbine Luke Ćelovića-Trebinjca, videlo se da je skoro čitavu svoju imovinu ostavio  Beogradskom univerzitetu, a nju su činili imanje u Javorskoj ulici broj 7. i 9, kuća u Ulici Kraljevića Marka broj 1, palata duž čitave tadašnje Zagrebačke i Bosanske ulice sa trideset jednim stanom, sedam dućana i četiri lifta, kao i palata na uglu Karađorđeve i Zagrebačke ulice sa 24 stana, šest dućana i šest liftova, a sav prihod od ovih imanja upravnik zadužbine imao je da svakog meseca predaje upravi Beogradskog univerziteta, koja je zahvaljujući tome trebalo da štampa knjige, studije, organizuje simpozijume, kongrese i bavi se naučnim i istraživačkim radom. Želje Luke Ćelovića poštovale su se do Drugog svetskog rata, pa je imovina Zadužbine do tada bila i uvećana nekim zgradama u centru Beograda, da bi se potom mnogo toga promenilo, te danas većina onoga što je Trebinjac uradio sve više pada u zaborav.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1824. godine rođen je književnik, ministar pravde i državni savetnik Jovan Ilić;
1883. rođen je vajar Ivan Meštrović, autor mnogih znamenitih dela kod nas, među kojima je i Beogradski pobednik;
1949. godine umro je književnik, pesnik, slikar i diplomata Rastko Petrović.

 

 

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

gligoric02
Prethodni članak

Preminuo je šahovski velemajstor Svetozar Gligorić

isidor-bajic
Naredni članak

Rođen je kompozitor i pedagog Isidor Bajić