LjudiNa današnji dan

Umro je prota Mateja Nenadović

Na današnji dan, 11. decembra 1854. godine u Valjevu je umro ustanički vojvoda, diplomata, pisac, i sin Alekse Nenadovića, prota Mateja Nenadović. Rođen je 1777. godine u Brankovini, gde je kod porodičnog paroha, popa Stanoja, naučio da čita i piše. Dalje se školovao u Ašanji i Kupinovu, zamonašio se 1793. godine, a dve godine kasnije je postao prota. Već u to vreme je odlazio u Sarajevo u vezi sa pripremama za ustanak, a nakon „seče knezova“, kada je ustanak buknuo u Šumadiji, sa stricem Jakovom na oružje je podigao valjevski kraj. Učestvovao je u mnogim borbama – oko Valjeva i Šapca, prilikom osvajanja Karanovca, Užica i Smedereva, u boju na Mišaru i drugim, a bio je i jedan od prvih diplomata obnovljene Srbije. Nabavljao je oružje i hranu i putovao je u Rusiju da bi zainteresovao rusku vladu za ustanak i izdejstvovao podršku i pomoć. Takođe je bio tvorac i prvi predsednik Praviteljstvujuščeg sovjeta. Nakon propasti Prvog srpskog ustanka, nastavio je sa agitovanjem, i kao emigrant je radio na tome da zainteresuje velike sile za dešavanja u Srbiji. Tokom Bečkog kongresa bio je tamo kao punomoćnik srpskih vođa za pregovore. Posle Drugog srpskog ustanka postao je valjevski knez, ali je zbog nesuglasica sa knezom Milošem bivao uklanjan iz službe i penzionisan, i to nekoliko puta. Ipak, kada je 1840. godine bio optužen za učešće u pobuni protiv kneza Mihaila, morao je da ode iz Srbije. U tom periodu je boravio u Vidinu, Sankt Peterburgu i Carigradu. Po povratku u zemlju pružao je podršku knezu Aleksandru Karađorđeviću, i nakon pada Obrenovića 1842. godine, postao je državni savetnik. Godine 1844. ugušio je Katansku bunu protiv kneza Aleksandra, četiri godine kasnije učestvovao je na Majskoj narodnoj skupštini u Sremskim Karlovcima, a zatim i borbama protiv Mađara gde je komandovao odredom dobrovoljaca iz Srbije. Iza sebe je ostavio i zanimljive Memoare, koje je pisao još od druge decenije XIX veka, i koji predstavljaju vredno svedočanstvo o tadašnjim događajima i značajnim ljudima te epohe. Prota Mateja Nenadović umro je u sedamdeset osmoj godini i sahranjen je u rodnoj Brankovini, a danas pored spomenika u Valjevu i više njegovih portreta koje su radili između ostalih umetnika i Uroš Knežević i Anastas Jovanović, postoje i ulice sa njegovim imenom u mnogim našim gradovima.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1938. godine održani su poslednji parlamentarni izbori u Kraljevini Jugoslaviji;
1948. godine osnovana je Akademija dramskih umetnosti u Beogradu;
1962. godine rođen je muzičar, glumac i režiser Nenad Janković, poznatiji kao dr. Nele Karajlić.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

nikola-pasic
Prethodni članak

Umro je Nikola Pašić

Svecanost-povodom-citanja-Hatiserifa
Naredni članak

Pročitan je hatišerif na Tašmajdanu