LjudiNa današnji dan

Umro je Njegoš

Na današnji dan, 31. oktobra 1851. godine umro je vladika i vladar Crne Gore, i jedan od najvećih srpskih književnika, Petar II Petrović Njegoš. Rođen je 13. novembra 1813. godine u selu Njegušima kao Radivoj Petrović, a stric vladika Petar I ga je, sticajem okolnosti, već 1827. godine proglasio naslednikom. Njegoš nije imao formalno obrazovanje, već su mu osnovno znanje pružili kaluđeri, stric ga je učio stranim jezicima, imao je pristup biblioteci, a za učitelja mu je doveo Simu Milutinovića Sarajliju, koji je verovatno imao uticaj na razvijanje njegovih pesničkih sklonosti. Ubrzo nakon stričeve smrti 1830. godine, Njegoš se zamonašio dobivši ime Petar, a naredne godine proizveden je u arhimandrita. Iste godine u Crnoj Gori su uspostavljeni organi centralne vlasti, Senat – koji je predstavljao najvišu centralnu vlast, i Gvardija – koja je bila neka vrsta izvršnog organa, a vladika je okupio i izvestan broj perjanika koji su bili njegova lična garda. Njegoš je za arhijereja posvećen u Petrogradu, u Kazanskoj crkvi 1833. godine, uz prisustvo ruskog cara Nikolaja. U okviru sređivanja političkih prilika u zemlji i oko nje, pored uspostavljanja Senata, ukinuo je guvernadurstvo, organizovao sudove, uveo porez, u Cetinjskom manastiru ustrojio je prvu osnovnu školu sa nekom vrstom internata od tridesetak đaka, kao i štampariju koja je radila do 1852. godine, a tokom čitave vladavine ratovao je protiv Turaka. Više puta je boravio u Rusiji, Italiji i Beču, gde je 1847. godine i štampao svoj Gorski vijenac. Budući da je odrastao na narodnim pesmama i sam je stvarao pesme o borbi protiv Turaka, ali su njegova tri najznačajnija dela svakako Luča mikrokozma, Lažni car Šćepan Mali i Gorski vijenac, delo koje predstavlja lirsko-epsku meditaciju o slobodi i vrednosti života, a za temu ima istragu poturica za vreme vladike Danila. Ono je prevedeno na skoro sve evropske jezike, a pojedini stihovi se svrstavaju u sam vrh naše poezije uopšte. Njegoš je preminuo na današnji dan 1851. godine, sa nepunih trideset osam godina, a sahranjen je prvobitno u Cetinjskom manastiru. Naime, znajući da je bolestan i da mu se kraj bliži, želja mu je bila da ga sahrane na Lovćenu, na Jezerskom vrhu, gde je 1845. godine podigao crkvicu i posvetio je svome stricu. Želeo je da mu večno boravište bude na mestu odakle se vide srpske zemlje i more. Ipak, ona mu nije ispunjena, zbog straha koji je postojao da bi se Turci mogli tokom noći prikrasti na Lovćen i odrubiti njegovu glavu, te su mu tek 1855. godine kosti premeštene tamo gde je želeo. Tokom Prvog svetskog rata Austrijanci su bombardovali Lovćen, razrušili Kapelu i Njegoševi ostaci ponovo su preneti u Cetinjski manastir. Godine 1925. Kapela je obnovljena i Njegoševe kosti još jednom su se obrele na Lovćenu, u prisustvu kralja Aleksandra Karađorđevića, članova vlade i crkvenih velikodostojnika. No, posle Drugog svetskog rata vlasti su odlučile da se Kapela ukloni, a da se na njenom mestu podigne mauzolej po projektu Ivana Meštrovića, što je i učinjeno 1974. godine.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1972. godine umrla je slikarka Beta Vukanović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Đorđe Marjanović
Prethodni članak

Rođena je jedna od najvećih zvezda Jugoslavije - Đorđe Marjanović

Stojan Novaković
Naredni članak

Rođen je Stojan Novaković