AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Umro je naučnik i prevodilac Veselin Čajkanović

Na današnji dan, 6. avgusta 1946. godine u Beogradu je umro naučnik i prevodilac Veselin Čajkanović.

U Beogradu se i rodio 9. aprila 1881. godine, a nakon gimnazije i završenih studija klasičnih jezika na Velikoj školi, usavršavao se u Nemačkoj, najpre u Lajpcigu, a zatim i u Minhenu, gde je doktorirao 1907. godine na antičkim poslovicama.

Naredne godine postao je docent, pa vanredni a zatim 1922. godine i redovni profesor Univerziteta u Beogradu, na kojem je rukovodio Katedrom za klasičnu filologiju i predavao starorimsku književnost i latinski jezik.

Na Bogoslovskom fakultetu predavao je uporednu istoriju religije, a više puta je biran i za dekana Filozofskog fakulteta. Bio je i upravnik Srpske književne zadruge, Zadužbine Nikole Čupića i Društva Svetog Save, a njegovim zalaganjem osnovan je Centralni katalog stručne literature Univerziteta u Beogradu.

U Balkanskim i Prvom svetskom ratu učestvovao je kao rezervni oficir, a u Bizerti je osnovao Štampariju srpskih invalida i časopis Napredak. Naučna delatnost profesora Čajkanovića obuhvatala je tri oblasti: klasičnu filologiju, kao njegovu osnovnu naučnu oblast, folkloristiku, naročito istraživanja narodnih umotvorina, pesama i pripovedaka, i istraživanja stare srpske religije i mitologije.

Objavio je više članaka u Srpskom književnom glasniku u kojima je popularizovao i proširivao znanja čitalaca o antičkoj književnosti. Takođe je uradio Pregled istorije rimske književnosti sa osnovnim podacima o piscima, a prvi je od srpskih naučnika proučavao klasične izvore u basnama Dositeja Obradovića i o tome 1914. godine objavio delo O grčkim i rimskim izvorima Dositejevih basana.

Proučavajući narodno stvaralaštvo Čajkanović je počeo da istražuje prethrišćanska verovanja srpskog naroda. U to vreme nije bilo pouzdanih izvora za proučavanje i rekonstrukciju prethrišćanske religije, a kao polazište su mu koristile narodne umotvorine i tradicionalna narodna verovanja. U svojim radovima došao je do zaključka da se stara shvatanja vremenom nisu gubila, već su se latentno prilagođavala novim prilikama i potrebama.

Zahvaljujući poznavanju klasičnih, ali i više živih jezika, Čajkanović je koristeći komparativnu metodu i pažljivo analizirajući narodne umotvorine u velikoj meri uspešno rekonstruisao prethrišćanska verovanja našeg naroda.

Najznačajnije delo iz ove oblasti mu je O srpskom vrhovnom bogu iz 1941. godine, objavljeno za života, dok su brojne rasprave i članci koji su objavljivani u domaćoj periodici između dva rata priređeni i objavljeni kasnije u knjizi Mit i religija u Srba 1973. godine.

Bio je član Srpske kraljevske akademije i dobitnik mnogobrojnih mirnodopskih i vojnih odlikovanja, među kojima su Orden Belog orla s mačevima, Orden Svetog Save i francuski Orden Legije časti.

Nova vlast je u aprilu 1945. godine odlučila da se Čajkanović udalji sa Beogradskog univerziteta zato što je tokom okupacije obavljao dužnost dekana Filozofskog fakulteta, što je ocenjeno kao kolaboracija sa okupatorom.

Neposredno nakon što je primio tu odluku, Čajkanović se razboleo i u avgustu naredne godine preminuo.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1902. godine Milan Nedeljković je u Srpskim novinama objavio prvu vremensku prognozu kod nas;
1903. godine, u Senjskom rudniku, prvoj i najstarijoj jami u zemlji, počeo je štrajk zbog lošeg položaja rudara, te se  današnji dan obeležava kao Dan rudara Srbije;
1914. godine Austrougarska je objavila rat Rusiji, a Srbija Nemačkoj;
1915. godine na Savi je podignut prvi srpski ratni brod Jadar, čime je zvanično otpočelo formiranje srpske rečne flotile.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

SJZ
Prethodni članak

Grešeći – glagolski prilog sadašnji

Bogdan-Gavrilovic
Naredni članak

Umro je matematičar i akademik Bogdan Gavrilović