AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Umro je kralj Petar I Karađorđević

Na današnji dan, 16. avgusta 1921. godine u Beogradu je umro kralj Petar I Karađorđević.

Sin kneza Aleksandra Karađorđevića i Karađorđev unuk, rođen je 11. jula 1844. godine u Beogradu, a na presto je stupio posle Majskog prevrata 1903. godine. Školovao se u Srbiji, Švajcarskoj i Francuskoj, gde je pohađao Vojnu akademiju u Sen Siru i Višu vojnu akademiju u Mecu. Učestvovao je u Legiji stranaca u francusko-pruskom ratu 1870–1871. godine kao francuski oficir. Bio je zarobljen od strane Nemaca, ali je uspeo da pobegne. Za izuzetnu hrabrost odlikovan je Ordenom Legije časti, postavši tako jedini evropski vladar koji je to odličje zavredio na bojnom polju.

Po izbijanju bosansko-hercegovačkog ustanka 1875. godine, došao je u Bosnu i pod imenom Petar Mrkonjić učestvovao u borbama, komandovao jednim ustaničkim odredom i predvodio nekoliko napada na Turke.  U Crnoj Gori se 1883. godine oženio  Zorkom, ćerkom kneza Nikole Petrovića.

Posle ubistva kralja Aleksandra Obrenovića, Skupština Srbije ga je izabrala za kralja.

Odgajan na idejama političkog liberalizma, parlamentarizma, demokratije i njenih institucija, i kao čovek koji je preveo spis O slobodi, filozofa Džona Stjuarta Mila, kralj Petar je ta načela pokušao da primeni u Srbiji i tako omogući brži razvoj zemlje. Pored razvoja trgovine i zanatstva, dolazi i do uspona industrije. Strani kapital, prvenstveno austrougarski i francuski, prodire znatno brže, a zahvaljujući širenju železnice i rečnog saobraćaja Srbija se sve više uključuje u evropsku privredu. Unapređen je sistem prosvete i kulture, osnovan Beogradski univerzitet, a štampa je dostigla nivo slobode kakav nije imala nikada ni pre ni posle toga.

U to vreme jača i ideja jugoslovenstva, a Srbija preuzima ulogu Pijemonta. Dolazi do sve češćih sukoba sa Austrougarskom, naročito nakon Aneksije Bosne i Hercegovine. Srbija se vezuje za sile Trojnog sporazuma (Rusija, Francuska i Engleska) i sklapa Balkanski savez sa Crnom Gorom, Bugarskom i Grčkom radi konačnog oslobođenja od Turaka.

Tokom balkanskih ratova kralj Petar je bio vrhovni komandant, no pred izbijanje Prvog svetskog rata vršenje kraljevske vlasti je preneo na sina, prestolonaslednika Aleksandra, koji je kao regent vladao Srbijom, a potom i Kraljevinom Srba, Hrvata i Slovenaca do smrti svog oca 1921. godine. Iako star i bolestan, kralj Petar se sa vojskom i narodom povlačio preko Albanije i obilazio vojnike na frontu. Dobio je atribut „Oslobodilacˮ, a u narodu je uživao veliko poštovanje i ostao poznat kao „čika Peraˮ, dok su Francuzi za njega govorili „Njegovo veličanstvo sveti staracˮ.

Kralj Petar nije prisustvovao proglašenju Kraljevine SHS, jer se tada nalazio u Grčkoj na lečenju, a nakon što je preminuo, sahranjen je u svojoj zadužbini, Crkvi svetog Đorđa na Oplencu.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1717. godine austrijska vojska je, predvođena princom Eugenom Savojskim, pobedom nad Turcima zauzela Beograd;
1878. godine rođen je kompozitor i pedagog Isidor Bajić;
1899. godine 1899. godine rođen je književnik Rade Drainac;
1914. godine počela je Cerska bitka;
1984. godine umro je pesnik, pisac i novinar Duško Radović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Foto izvor: https://jovanvidakovic.wordpress.com/2013/02/19/hram-sv-arhangela-mihaila/
Prethodni članak

BILEĆA: Crkva Sv. arhangela Mihaila čuva uspomenu na vojvodu Vlatka Vukovića i kralja Aleksandra

eef730132d3da7f315b689a77950247b
Naredni članak

Kralj Petar I Karađorđević – osvetnik Kosova