LjudiNa današnji dan

Umro je jedan od naših najvećih zadužbinara – Ilija Milosavljević Kolarac

Na današnji dan, 18. oktobra (po gregorijanskom, a 6. oktobra po julijanskom kalendaru), u Beogradu je umro trgovac i jedan od naših najvećih zadužbinara, Ilija Milosavljević Kolarac. Rodio se 1800. godine u selu Kolari, kod Smedereva, po čemu je kasnije dobio i nadimak. U svom selu je išao u osnovnu školu, a potom je u Vršcu radio u trgovini i učio trgovački posao. Godine 1817. došao je u Beograd, gde se zaposlio kao kalfa radeći za druge trgovce, a desetak godina kasnije i oženio se ćerkom jednog od njih, i tako postao zet trgovcu Milutinu Radovanoviću. Otvorio je sopstvenu radnju u današnjoj Dubrovačkoj ulici, ali je nedugo zatim otišao iz Beograda za Pančevo i započeo trgovinu žitaricama i svinjama, od čega se i obogatio. Zajedno sa suprugom postao je član Matice srpske i počeo da daje novac za štampanje knjiga. Nakon njene smrti i sahrane u Beogradu, i sam Ilija se 1856. godine vratio u glavni grad, gde se bavio trgovinom solju i šalitrom, a ulagao je i u rudnike. U Beogradu je kupio zemljište ispod nekadašnje Varoš kapije, u današnjoj Pop Lukinoj ulici gde je sagradio jednu kuću, a još jednu je podigao kod Stambol kapije, na današnjem Trgu Republike. Godine 1857, sa Tomom Vučićem osnovao je jedan fond za pominjanje poginuih u borbama za oslobođenje od turske vlasti. Četiri godine kasnije, na poziv Svetozara Miletića dao je sredstva za osnivanje Srpske pravne akademije u Novom Sadu, kojima je upravljala Matica srpska. Iste godine osnovao je i „Književni fond Ilije Milosavljevića Kolarca“, mada je i pre toga pomagao književnicima da objavljuju svoja dela. Ipak, da bi to bilo organizovano i sistematično, odlučio je da od svojih prihoda godišnje izdvaja 100 dukata za podršku književnosti i objavljivanje dela na srpskom jeziku, a testamentom je ostavio i 10 000 dukata za Fond, čiji je Odbor bio ovlašćen da pored izdavanja i štampanja knjiga, izdaje i udžbenike i poklanja ih siromašnim učenicima, s tim što su knjige morale biti štampane ćirilicom. Takođe je naglasio da sredstva treba da budu dostupna, ne samo Srbima u Kneževini, već i onima koji su preko. Predsednik Odbora tog fonda postao je Kosta Cukić, sekretar Ljubomir Nenadović, a članovi Panta Jovanović, Emilijan Josimović, Miloje Lešjanin, Dimitrije Matić i Josif Pančić. Testamentom je i sav svoj imetak ostavio srpskom narodu u cilju širenja nauke i kulture, a od njegovog imanja trebalo je osnovati fond za podizanje srpskog univerziteta, sa nazivom „Univerzitet Ilije M. Kolarca“. Godine 1878. Ilija je optužen i osuđen za veleizdaju zbog navodnog učešća u Topolskoj pobuni. U zatvoru je proveo nekoliko meseci, a potom bio pomilovan. Ipak, to je za njega bilo pogubno, jer se sa svojih skoro osamdeset godina iz zatvora vratio slomljen i bolestan, te je ubrzo potom, iste godine, i preminuo u svojoj kući na Stambol kapiji. Grob Ilije Milosavljevića Kolarca nalazi se u Aleji velikana na beogradskom Novom Groblju.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1856. godine rođen je geolog i akademik Jovan Žujović;
1910. godine rođen je muzikolog, kompozitor i dirigent Vojislav Vučković;
1955. godine u kragujevačkoj „Zastavi“ počela je prozvodnja popularnog „fiće“;
1991. godine Televizija Beograd je počela da emituje program preko satelita.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Borislav Milosavvnjević Mihiz
Prethodni članak

Na današnji dan rođen je Borislav Mihajlović Mihiz

emilijan
Naredni članak

Na današnji dan je donet prvi urbanistički plan Beograda