AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivosti

SUĐENJE SLOBODANU JOVANOVIĆU I NJEGOVA REHABILITACIJA

Malo je onih koji su upoznati sa biografijom i delima čoveka čija je slika na našoj najvrednijoj novčanici, od pet hiljada dinara. Slobodan Jovanović je naučnik čije su ime i delo decenijama bili na listi nepodobnih jer ga je 1946. Vrhovni sud Federativne Narodne Republike Jugoslavije osudio zbog toga što je bio predsednik i član u jugoslovenskoj izbegličkoj vladi. Tada je zabranjeno i štampanje njegovih dela.

Vladimir, otac Slobodana Jovanovića, prema rečima istoričara Vladimira Ćorovića, „bio je jedan od najaktivnijih i najrečitijih vođa čitavog liberalnog naraštaja kneževske Srbije od Pariskog do Berlinskog kongresaˮ. Sinu, rođenom 3. decembra 1869. godine, dao je ime Slobodan, koje dotad nije bilo uobičajeno kod Srba. Slobodan je studirao prava u Ženevi kao stipendista Ministarstva prosvete. Za profesora državnog prava na Pravnom fakkultetu u Beogradu izabran je 1897, sa nepunih 28 godina, a u dva navrata biran je za dekana tog fakulteta. Tokom rada na fakultetu pripremio je dva kapitalna dela naše pravne nauke, koje objavljuje 1906. i 1907. Prvo je Osnovi pravne teorije o državi, a drugo Ustavno pravo Kraljevine Srbije, koje je imalo karakter univerzitetskog udžbenika. Postao je utemeljivač nauke o ustavnom pravu u Srbiji i ostao neosporan autoritet u toj nauci.

Portret Slobodana Jovanovića naslikao Uroš Predić

Portret Slobodana Jovanovića naslikao Uroš Predić

Sve do pred Drugi svetski rat nije se bavio politikom, jer je na taj način želeo da sačuva naučniku objektivnost. Ulazak u politiku nagovestio je 1936, kada je podstaknuo osnivanje Srpskog kulturnog kluba, čiji je predsednik postao naredne naredne godine. Srpski kulturni klub je zasnovan sa zadatkom da „radi na negovanju srpske kulture u okviru jugoslovenstvaˮ, bez vezivanja za političku ideologiju.

Osnovni stav Srpskog kulturnog kluba bio je da treba održati Jugoslaviju, ali se istovremeno težilo jasnom defnisanju srpskih nacionalnih interesa. Posle demonstracija zbog pristupanja Trojnom paktu, zbačena je vlada Cvetkovć–Maček, a u novoj vladi na čelu sa Dušanom Simovićem jedina nestranačka ličnost bio je Slobodan Jovanović, koji je tada imao 72 godine. Posle okupacije u Londonu je osnovana Jugoslovenska vlada u izbeglištvu, a Slobodan Jovanović je bio njen potpredsednik, potom predsednik, pa ponovo potpredsednik.

Slobodan Jovanović, levo od kralja Petra II, na sednici Vlade u Londonu 1942. godine (Izvor: Vikipedija)

Slobodan Jovanović, levo od kralja Petra II, na sednici Vlade u Londonu 1942. godine (Foto izvor: Vikipedija)

U sudskom procesu četničkom vođi Dragoljubu Mihailoviću 1946. godine optuženi su bili i Slobodan Jovanović i ministri u vladi Milana Nedića, šefovi i agenti beogradske specijalne policije. Jovanović je u odsustvu proglašen krivim za zajedničko rukovođenje četničkom organizacijom i saučesništvo u ratnim zločinima i osuđen je na 20 godina robije, gubitak političkih i pojedinih građanskih prava, konfiskaciju celokupne imovine i gubitak državljanstva. Umro je 1958. godine u Londonu.

Rehabilitovan je tek 2007. godine. Odlukom Okružnog suda u Beogradu ukinuta je presuda kojom je osuđen na robiju i gubitak časti.

AUTOR: Jakša Jovović

Izvor: Istorija revija, Ecoprint d.o.o., Beograd, 2011, str. 5.

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

dragan_maksimovic-maksa_vikipedija
Prethodni članak

Rođen je glumac Dragan Maksimović

lidijapilipenko
Naredni članak

Rođena je primabalerina i koreograf Lidija Pilipenko