AktuelnostiNa današnji dan

Stvorena je Užička republika

Na današnji dan, 24. septembra 1941. godine ulaskom partizana u Užice je stvorena Užička republika, prva veća oslobođena teritorija u Evropi tokom Drugog svetskog rata.

Tom činu su prethodile borbe trinaest partiznaskih odreda i nekoliko četničkih jedinica, napadi na Šabac, Gornji Milanovac, Čačak, Kraljevo i Lozicu, te stvaranje slobodne teritorije u zapadnoj Srbiji.

Suočeni sa napredovanjem ustanka Nemci su 21. septembra napustili Užice, u koje su istog dana ušli Pećančevi četnici na čelu sa Božidarom Ćosovićem i Radomirom Đekićem, koji najpre nisu dozvoljavali ulazak partizana.

Ipak, nekoliko dana kasnije pod pretnjom partiznaskih napada, oni su napustili grad u koji su umarširali partizanski odredi.

Tokom svog dvomesečnog postojanja na teritoriji Užičke republike su se nalazili i Vrhovni štab NOPOJ i Vrhovna komanda Mihailovića.

Četnički centar je bila Požega, a partizanski Užice, gde je i formiran Gradski narodnooslobodilački odbor, a skoro u svakom mestu su postojale obe komande mesta i oba mobilizaciona stola.

Iako su se granice ove oslobođene teritorije, na kojoj se nalazilo oko milion ljudi i na koju su dolazile i izbeglice iz drugih krajeva Jugoslavije, usled borbi stalno menjale, ona je otprilike obuhvatala područje između reke Uvac na jugu, Drine na zapadu i linije Beograd–Lajkovac–Aranđelovac–Knić–Kraljevo–Raška na istoku, do je sever bio najnestabilniji.

U Užicu se nalazila i Narodna banka sa nekoliko desetina miliona dinara, a u njene podrume i trezore je smeštena bila fabrika oružja koja je danonoćno proizvodila oružje i municiju.

U gradu je bila obnovljena privreda, proizvodila se obuća, odeća, peškiri, sanitetski materijal i druge potrepštine, radila je hidrocentrala, a funkcionisala je i železnica između određenih gradova.

Takođe se odvijala propagandna i kulturno-umetnička delatnost, pa su pored plakata i drugog štampanog materijala izlazile novine Borba i Vesti.

Užička republika je nakon šezdeset sedam dana prestala da postoji 29. novembra 1941. godine, kada su Nemci ponovo ušli u Užice, usput pobivši nekoliko stotina zanatlija žrtvovanog Radničkog bataljona na Kadinjači.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1224. godine umro je srpski kralj Stefan Prvovenčani;
1863. godine Licej je transformisan u Veliku školu;
1899. godine rođen je kompozitor i dirigent Jovan Bandur;
1914. godine umro je arhitekta Dimitrije T. Leko;
1941. godine počela je nemačka odmazda poznata kao Krvavi marš;
1953. godine rođen je glumac i reditelj Radoš Bajić;
1977. godine reprezentacija Jugoslavije u košarci postala je treći put šampion Evrope, pobedivši u finalu u Liježu reprezentaciju SSSR-a sa 74:61.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Screenshot_1
Prethodni članak

BAOŠA (1379–1385)

330px-Hoogovenschaaktoernooi,_mevrouw_Zivkovic,_Bestanddeelnr_926-1803
Naredni članak

Rođena je šahistkinja i sudija Ljubica Živković