Da se ne zaboraviZanimljivosti

SRPSKI MEDICINSKI KODEKS: JOVAN APOSTOLOVIĆ – PRVI SRBIN KOJI JE ZAVRŠIO FAKULTET, A DANAS JE ZABORAVLJEN

Jovan Apostolović rodio se u Pešti, od oca Vukana i majke Ljubice. Iako rođen daleko od otadžbine, vaspitavan je po pravoslavnim tradicionalnim običajima. Tačan datum i godina njegovog rođenja ostali su nepoznati, a istoričari ih i dalje razmatraju. Ono što se sa sigurnošću zna jeste da je rođen u periodu između 1731. i 1735. godine. Risto Jeremić naveo je 1731. kao godinu rođenja. Ta godina je i stavljena na spomenik Jovana Apostolovića ispred Pasterovog zavoda u Novom Sadu.

Naš prvi lekar Jovan Apostolović školovanje je započeo u privatnoj budimskoj školi kod učitelja Damjana Ignjatovića. Već u početku pokazao je sklonost ka matematici, a njegov učitelj, inače vrstan poznavalac srpske istorije, naveo ga je da zavoli srpsku epsku poeziju, koju je Jovan često recitovao.

Iako roditelji to nisu odobravali, učitelj uspeva da se izbori da Jovan upiše nižu gimnaziju, tzv. Latinsku školu, koju su u Budimu mogli da pohađaju i pravoslavci. Potom, opet uz nagovor svog učitelja, nastavlja školovanje na višoj gimnaziji u Požunu (današnjoj Bratislavi), gde 1750. godine upisuje drugi razred poznatog Liceja i provodi u njemu četiri godine. Požun (Bratislava) je za razliku od mađarske katoličke Pešte bio protestantski slovački grad i bio je puno otvoreniji prema Srbima i ostalim pravoslavcima. Jovan Apostolović je u Požunu zasenio ostale učenike, što nije promaklo ni tadašnjem profesoru filozofije i direktoru Liceja Mihaelu Plešku, koji  je direktno uticao na Jovana da upiše studije medicine.

Medicinski fakultet u Haleu upisao je 18. maja 1754. godine, a završio ih je pre roka odličnim  „excellensˮ uspehom 1757. godine. Diplomirao je 12. oktobra 1757. godine sa temom Modum quo affectus animi in corpus humanum agunt generatium (Način na koji uopšte osećanja deluju na ljudsko telo). Svoju doktorsku disertaciju Apostolović u svom uvodu posvećuje svom srpskom narodu i čuvenom lekaru Gerhadu Van Svitenu. U svojoj disertaciji Apostolović iznosi i teze u vezi sa pamćenjem, odbacujući teoriju da proticanje „moždane tečnosti omogućava razmišljanjeˮ. Njegov rad preteča je za mnoge radove o stresu koji će doći mnogo godina kasnije.

Naslovna strana disertacije Jovana Apostolovića

Naslovna strana doktorske disertacije Jovana Apostolovića

U obraćanju srpskom narodu u svojoj disertaciji kaže: „(…) Možda će sam ovaj uspeh pokrenuti moj ugledni srpski rod, do sada dovoljno slavan po oružju, da ubuduće takođe bude proslavljan po svojoj književnosti i nauci koje jednako doprinose i telesnom i duhovnom, i da se tako, ne samo mačem već i naukom, kao što kažu, bori za napredak svoje mile otadžbine.ˮ

Nakon odbrane doktorata Apostolović se vraća u Peštu, a 1759. godine dolazi u Novi Sad, koji polako počinje od Sombora da preuzima ulogu ekonomskog i kulturnog centra Srba u Austrougarskoj. U prvi mah je odbijen zahtev da postane gradski fizik (obrazloženje je bila visoka plata za mladog lekara, a pravi razlog je bilo to što je bio Srbin), ali je tri godine kasnije zbog svog iskustva i znanja ipak postavljen za gradskog fizika i to 1. januara 1763. Godine, kako bi sprečio širenje kuge. Kada je Jovan uspešno odbranio prodor kuge u Novi Sad, brzo je sa te funkcije bio i smenjen.

Poslednjih pet godina svog života proveo je prelazeći Savu i Dunav, kako bi Srbima koji su bili pod turskom okupacijom nesebično pomogao u lečenju, suzbijanju kolere i drugih zaraza. Vreme koje je potrošio radeći za druge nije bila njegova jedina žrtva. Dr Jovan Apostolović pomažući u lečenju drugih je i sam oboleo, pa je poput nekog epskog junaka u želji da pomogne drugima dao i svoj život. Bolest ga je savladala te 1770. godine umire u Novom Sadu.

Slika i lik Jovana Apostolovića nalaze se u Matici srpskoj među brojnim Novosađanima toga doba. Nažalost, kako je i sam Jovan Apostolović vremenom pao u zaborav, mi danas ne znamo koja je od tih slika njegov lik, tako da nam je njegov izgled još uvek nepoznat.

PIŠE: Aleksandar Kobilarov

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

uns
Prethodni članak

Osnovano je Srpsko novinarsko društvo

130full-slobodan-djuric
Naredni članak

Poginuo je glumac Slobodan Đurić