AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivosti

SKENDERBEG – ZABORAVLJENI SRPSKI JUNAK

Po smrti cara Dušana na srpski tron je posle sabora u Skoplju 1357. godine seo njegov sin Uroš. Mladi car je bio naočit telom, ali mlad pameću. Stoga je nekadašnje Dušanovo plemstvo, osećajući ograničene sposobnosti Uroševe, pokušavalo da se otrgne od centralne vlasti. Srpsko srednjovekovno carstvo se time počelo raspadati i urušavati.

Među odmetnutim oblastima našla se i Kroja sa njenom okolinom, odnosno područje današnje severne Albanije. Gospodari ove oblasti bili su članovi porodice Kastriot, pravoslavni Srbi koji vode poreklo od Branila, upravnika Janjine, koji je bio Dušanov savremenik. Najproslavljeniji član ove srpske porodice je Đurađ Kastriot Skenderbeg, koga danas Albanci smatraju svojim nacionalnim junakom.

Skenderbeg je rođen između 1403. i 1405. godine, od oca Ivana Pavlovog Kastriota, unuka kefalije Branila, i majke Vojislave, srpske princeze poreklom iz Donjeg Pologa, današnja oblast Tetova. Ivan i Vojislava imali su još tri sina, Stanišu, Konstantina i Repoša. Njihova imena svedoče o njihovom poreklu, a naročito potkrepljuje monahovanje Repoševo u srpskom manastiru Hilandaru, gde se upokojio i gde je sahranjen zajedno sa ocem Ivanom. Kastrioti su, naime, kako to potvrđuje ugovor iz 1430. u Hilandaru kupili bratstvene udele. Ovaj dogovor sa igumanom Atanasijem omogućio im je sklonište i boravak pred najezdom Turaka na njihovu zemlju.

Kada su 1430. Osmanlije oformile arbanaški sandžak, Ivanov sin Đurađ pada u zarobljeništvo. On je tada primio islam i dobio ime Skenderbeg, ali svoje poreklo nikada nije zaboravio. Da je pisao i govorio srpskim jezikom svedoče dva njegova pisma sačuvana u okviru Monumenta Serbica. Skenderbeg je ostao „odan” sultanu sve do izbijanja ugarsko-turskog rata 1442/44, kada je iskoristio privremeno rasulo u Osmanskom carstvu. Ponovo je uspostavio vlast u Kroji i vratio se veri roditelja, a prema legendi pobio je sve one koji su to odbili.

On će naredne tri decenije odolevati Turcima, junaštvom toliko čudesnim da je ušlo u srpsku epopeju. Skenderbegov zaštitni znak bio je šlem sa čelenkom u obliku glave jarca. Ta čelenka postala je njegov znak raspoznavanja poput bivoljih rogova kneza Lazara. Na isti način je i njegov šlem ušao u legendu, jer se u srpskom narodu dugo smatralo da je glava jarca, koja je često krasila gusle, potekla upravo od Skenderbegove čelenke. Bio je saveznik i prijatelj sa despotom Đurđem Brankovićem, i putem rođačkih veza sa gospodarima Zete – Crnojevićima. Značajno je napomenuti da je Skenderbeg rođačke veze uspostavljao pretežno sa pripadnicima srpskog plemstva, te da je kod njega boravio i sin Đurđa Brankovića, Stefan, koji se na Skenderbegovu inicijativu oženio ćerkom Arijanta Komnena – Angelinom. Ona je postala kasnije jedna od značajnih figura u istoriji prečanskih Srba, budući da je sa sinovima ktitorovala manastiru Krušedol, srpskom duhovnom sedištu sa druge strane Dunava. Skenderbeg je u to vreme bio gospodar Skadra.

Uz pomoć Dubrovčana, Mlečića i Zete uz ogromne žrtve izdržao je napad Turaka. Uz krajeve Crnojevića i Skenderbegove zemlje su ostale van domašaja turskog sultana. Takvo stanje se održalo sve do Skenderbegove smrti 1468. godine. Te godine njegove oblasti pale su pod tursku vlast, a deset godina kasnije i njegovo staro gospodstvo Kroja.

PIŠE: Msr istoričar Aleksandra Šuković

LITERATURA:

https://www.rastko.rs/rastko-al/istorija/tvukanovic-kastriot_l.php

https://www.rastko.rs/rastko-al/zbornik1990/gjovanovic-kastriot.php

 

 

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

Slobodan-Boda-Markovic-300x249
Prethodni članak

Umro je reditelj Slobodan Boda Marković

IvanKlajn
Naredni članak

Rođen je filolog, profesor i akademik Ivan Klajn