LjudiNa današnji dan

Rođen je Vuk Karadžić

Na današnji dan, 6. novembra 1787. godine u Tršiću je rođen reformator srpskog jezika, Vuk Stefanović Karadžić. Pisanje i čitanje je naučio od rođaka Jevte Savića, a obrazovanje je kasnije nastavio u Loznici i manastiru Tronoši, odakle ga je otac vratio kući zbog lošeg postupanja monaha. Nije uspeo da upiše Karlovačku gimnaziju, a pošto ga je i Dositej odbio, Vuk je otišao u Jadar i počeo da radi kao pisar kod Jakova Nenadovića. Po otvaranju Velike škole u Beogradu postao je njen đak, ali ju je zbog bolesti napustio i otišao u Peštu. Vratio se u Srbiju 1810. godine, ali je nakon sloma Prvog srpskog ustanka ponovo otišao i obreo se u Beču. Tu se oženio, dobio decu, a upoznao je i slovenačkog naučnika i cenzora Jerneja Kopitara i taj susret bio je presudan u njegovom opredeljenju. Pošto je od njega stekao osnovna filološka znanja, Vuk je brzo shvatio šta treba da čini: započeo je sakupljanje narodnih pesama i rad na reformi srpskog jezika i pravopisa. Ubrzo je, 1814, izdao prvu zbirku narodnih pesama Pjesnaricu i gramatiku Pismenicu, a potom 1818. godine i Srpski rječnik. Pored toga bavio se etnografijom, sakupljao pripovetke, poslovice, zagonetke, pisao istorijska svedočanstva, organizovao istraživanja i vodio izuzetno živu prepisku. Svojom reformom Vuk je dovršio ono što su započeli njegovi stariji savremenici Sava Mrkalj i Luka Milovanov, stvorivši azbuku od trideset slova, vodeći se strogim filološkim principom da svaki glas treba da ima samo jedno slovo, pa je iz tadašnje azbuke izbacio nepotrebne znakove, a dodao neke nove kao što su slova J, LJ, NJ, Ć, Đ i DŽ, a kasnije i slova H i F. Uređivao je almanah „Danica“ i nastojao da inostranstvo upozna sa srpskim narodnim blagom i istorijom. Svojim radom stekao je kako mnoge pristalice, tako i protivnike. Ipak, 1847. godina, kada su izašle Pesme Branka Radičevića i Daničićev Rat za srpski jezik i pravopis napisani Vukovim jezikom, označila je godinu Vukove pobede. Iste godine štampan je i Njegošev Gorski vijenac, kao i Vukov prevod Novog zavjeta. Daničić je u svom delu naučnim argumentima dokazao opravdanost Vukovih jezičkih postavki, a Radičević je pokazao da se tim, narodnim, jezikom može i umetnički stvarati, a po Vuku je „dužnost književnika da na osnovu narodnog, stvore književni jezik“. U pogledu dijalekatske osnove književnog jezika, Vuk se opredelio za južno, hercegovačko, ijekavsko narečje, ali je dopuštao mogućnost da pisci upotrebljavaju drugo, tj. ekavsko narečje. Pored već spomenutih, u Vukov veliki opus spadaju i Srpske narodne pjesme, Srpske narodne pripovijetke, Prvi srpski bukvar, Kovčežić za istoriju, Miloš Obrenović, Život i običaji naroda srpskoga, Srpske narodne poslovice i druga. Kao istoričar opisao je sve važne događaje i ličnosti u Srbiji tog burnog vremena. O srpskim ustancima dao je više zasebnih spisa, a o prilikama u Srbiji posle njih govori u svom čuvenom Pismu knezu Milošu, 1832. Od biografija, najopsežnija je Žitije hajduk Veljka Petrovića. Uvažavali su ga najveći umovi tog vremena poput Getea i Grima, bio je član Petrogradske, Berlinske i Bečke akademije nauka, član više naučnih društava poput Krakovskog, Moskovskog i Pariskog, dodeljena mu je zlatna medalja Ruske akademije nauka, srebrna medalja za naučne zasluge Akademije nauka u Petrogradu, a Univerzitet u Jeni dodelio mu je počasnu doktorsku titulu. Fonetika njegove azbuke je do sada najbolja koja je svetu poznata, a UNESKO je 1987. godinu bio proglasio godinom Vuka Karadžića. Danas se u Beogradu, na Dorćolu, nalazi Muzej Vuka i Dositeja, mnoge škole i ulice nose njegovo ime, a brojne su i biste i spomenici ovog velikog reformatora, koji je umro u Beču 19. februara 1864. godine, a čije su kosti 1897. godine prenete u Beograd i sa velikim počastima sahranjene u porti Saborne crkve.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1923. godine rođen je književnik i akademik Antonije Isaković;
1932. godine rođen je pevač Predrag Gojković Cune;
1950. godine osnovan je Muzej primenjene umetnosti u Beogradu;
1964. godine poginuo je političar Slobodan Penezić Krcun.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Poplavnjena ulica  u kojoj je srednja škola
Prethodni članak

Učešće fondacije Srpski legat u obnovi srednje škole "Mladost" u Petrovcu na Mlavi

Bogdan-Popovic
Naredni članak

Preminuo je književni kritičar i akademik Bogdan Popović