AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rođen je profesor Dr Arčibald Rajs

Na današnji dan, 8. jula 1875. godine u jednom malom mestu u Nemačkoj pokrajini Baden, rođen je profesor,  dr Arčibald Rajs. Bio je osmo od desetoro dece u porodici, a nakon osnovnog i srednjeg obrazovanja, zbog lošeg zdravlja, napustio je Nemačku i preselio se u Švajcarsku, gde je završio studije i stekao zvanje doktora hemije. Radio je potom na Univerzitetu u Lozani, prvo kao asistent za fotografiju, pa docent, a onda kao redovni profesor kriminalistike. Bio je osnivač prvog akademskog programa forenzičke nauke i Instituta kriminalistike pri istom univerzitetu, a stekao je i švajcarsko državljanstvo. Rajs je 1914. godine, na poziv srpske vlade, kao neutralni posmatrač, došao u Srbiju kako bi istražio zločine koje su Austrougari, Bugari i Nemci sproveli nad srpskim civilima na početku Prvog svetskog rata. Centralne sile su u to vreme širile po svetu propagandu o tome kako su Srbi pljačkali, ubijali i mučili  zarobljenike, a Rajs je saslušavanjem austrougarskih zarobljenika, razgovorima sa stanovništvom, ispitivanjem  ranjenika i obdukcijom leševa, došao do upravo suprotnih zaključaka, koje je izneo u svojim dokumentovanim izveštajima, i članke o tome objavljivao u uglednim i tiražnim evropskim listovima. Time je omogućio proboj vesti i saznavanje prave istine o stradanju našeg naroda, a sebe doveo do napada i pretnji u zemljama Centralnih sila, pa i samoj Švajcarskoj. Rajs se proglasio „švajcarskim dobrovoljcem srpske vojske, drugom veličanstvenih ratnika Šumadije, Dunava, Morave, Timoka i Vardara“ i ostatak rata proveo sa srpskom vojskom u povlačenju preko Albanije i po frontovima, da bi 1. novembra 1918. godine sa oslobodiocima ušao u Beograd. Ugledni profesor dao je ostavku Univerzitetu u Lozani i odlučio da život nastavi u Srbiji, želeći da učestvuje u njenoj izgradnji i usponu. Založio se za školovanje 300 srpske siročadi u Ženevi, angažovao se u Ministarstvu inostranih poslova, Odseku za dokumentaciju ratnih zločina, Ministarstvu unutrašnjih dela, gde je osnovao dvogodišnju policijsku školu, radio kao veštak za falsifikovane novčanice u Narodnoj banci i bio član delegacije jugoslovenske vlade na Mirovnoj konferenciji u Parizu. Ipak, bez obzira na svoju ljubav prema Srbima, pre svega seljacima i junacima koji su učestvovali u ratu, i svoj entuzijazam, sve je više nailazio na otpor među našim političarima i intelektualcima, te se razočaran povukao iz javnog života, želeći čak da napusti Srbiju. Juna 1928. godine završio je spis pod nazivom Čujte Srbi, pisan na francuskom jeziku, koji je ostavio kao posmrtno zaveštanje, a koje se tek poslednjih decenija može naći u većem tiražu, i u kome on ukazuje Srbima na njihove prednosti i mane, sa željom da Srbija i njeni građani ne dođu u situaciju u koju smo nažalost došli, te predlažemo svima koje to zanima da to delo i pročitaju. Arčibald Rajs je preminuo od moždanog udara 8. avgusta 1929. godine u svojoj kući u Beogradu, kako postoje svedočenja, nakon svađe sa jednim srpskim bivšim ministrom koga je smatrao ratnim profiterom. Ovaj veliki čovek i Srbin po izboru, sahranjen je na Topčiderskom groblju, dok mu je srce po sopstvenoj želji odneto na Kajmakčalan, da počiva tamo sa ostalim borcima kojima se divio.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:

1894. godine rođena je etnomuzikolog Ljubica Janković;
1932. godine rođen je reditelj i scenarista Petar Lalović;
2000. godine umro je kompozitor i muzikolog Nikola Hercigonja,
2000. godine umro je Konstantin Vinaver, pijanista, muzikolog, direktor Opere i Baleta Narodnog pozorišta u Beogradu.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

ita rina
Prethodni članak

Rođena je glumica Ita Rina

slobodan_stanisic_b
Naredni članak

Rođen je pisac Slobodan Stanišić