AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rođen je Nikola Tesla

Na današnji dan, 10. jula 1856. godine, u ličkom selu Smiljan je rođen Nikola Tesla.

Bio je četvrto dete u porodici srpskog sveštenika. Školovanje je započeo u rodnom selu, nastavio u Gospiću, a gimnaziju je pohađao u Rakovcu kod Karlovca. Iako je otac želeo da mu sin upiše Bogosloviju, Nikola je upisao studije elektrotehnike u Politehničkoj školi u Gracu. Studije je posle prekida nastavio u Pragu, nakon čega se zaposlio u službi telefonskog društva i priključivao telefone po kućama. Školovanje je prekidao u nekoliko navrata po par godina: prvi put kada je završio gimnaziju, posle pogibije svog brata, zatim tokom studija u Gracu da bi radio kao pomoćni inženjer i nakon smrti oca. Po prelasku u Prag, poslednje dve godine studija izdržavao ga je ujak Petar Mandić.

U Centralnom telegrafskom uredu u Budimpešti zaposlio se 1881. godine. Tu je usavršio aparat za pojačavanje glasa kod telefona, da bi naredne godine otišao u Pariz, gde je radio u Edisonovoj firmi. Nakon dve godine je otputovao u Njujork i zaposlio se u Edisonovoj laboratoriji, postavši potom i američki državljanin. Smatrajući da kod Edisona nema adekvatan tretman, naredne godine ga je napustio i osnovao sopstvenu firmu Tesla Arc.LightCo. u Njujorku. Počeo je da pravi motore i generatore naizmeničnih polifaznih struja, a svoj prvi patent prijavio je Američkom patentnom zavodu 6. maja 1885. godine pod nazivom Komutator za električne dinamo mašine. Narednih godina prijavljivao je svoje najpoznatije patente iz oblasti polifaznih naizmeničnih struja, a Vestinghausova kompanija otkupila je sedam i finansirala gradnju prve električne centrale za naizmeničnu struju na Nijagarinim vodopadima.

Od kada ju je napustio, Tesla je još samo u dva navrata dolazio u Evropu i oba puta boravio u rodnoj Lici. Prvi put to je bilo 1889. godine povodom Svetske izložbe nauke i tehnike u Parizu, a drugi put 1892. godine. Tada je držao predavanja na poziv Engleske akademije nauka i Društva engleskih elektroinženjera, kao i Francuskog društva za fiziku i Međunarodnog električnog društva.

Nakon toga je obišao majku, koja je bila na samrti i posle njene sahrane jedini put je posetio Beograd. Tom prilikikom je izneo svoja osećanja prema Srbiji i održao govor na banketu koji je završio rečima: „Ako se moje nade ispune, najslađa misao biće mi ta, da je to delo jednog Srbina.ˮ

Tu se sprijateljio sa Zmajem koji je pročitao svoje stihove Dobrodošlica Nikoli Tesli. Tesla se kasnije angažovao oko prevoda Zmajeve poezije na engleski jezik i pisao članke o njemu u Americi.

Tokom života je prijavio više od 700 patenata iz svih oblasti elektrotehnike, pronašao višefazni sistem električnih struja, indukcioni motor, obrtno magnetno polje, generator i transformator za struje visoke frekvencije.

Smatra se jednim od pionira radio-tehnike, bežične telegrafije, radara, izučavao je rendgenske zrake i napravio neke od prvih snimaka delova ljudskog tela, ali i ukazao na njihovo štetno zračenje.

Dobitnik je mnogih priznanja i odlikovanja, a par puta je bio i u najužem izboru za Nobelovu nagradu, koju ipak nije dobio.

Preminuo je sam i u siromaštvu 1943. godine u sobi 3.327 hotela Njujorker, gde je živeo poslednjih 10 godina. Na stogodišnjicu njegovog rođenja jedinica za jačinu magnetne indukcije nazvana je njegovim imenom – tesla (T).

Nikola Tesla je kremiran u Americi, a urna sa njegovim pepelom preneta je u Beograd 1951. godine i od tada se nalazi u Muzeju Nikole Tesle u Krunskoj ulici.

Njegovo ime nosi veliki broj škola, instituta, biblioteka, kao i aerodrom u Beogradu, a njegovi spomenici nalaze se kako u mnogim našim gradovima, tako i u Sjedinjenim Američkim Državama.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1854. godine rođen je glumac i reditelj Petar Pera Dobrinović;
1842. godine rođen je pravnik, publicista, profesor, ministar i akademik Gligorije Giga Geršić;
1908. godine rođena je koreograf i pedagog Olga Skovran;
1926. godine rođen je glumac Pavle Vuisić.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

11037457_590195027784535_3343163668501069268_n
Prethodni članak

Poziv za saradnju radnicima u kulturi

Untitled
Naredni članak

Kosovo i Metohija: Manastir Svetih vrača Kozme i Damjana