LjudiNa današnji dan

Rođen je Miloš Crnjanski

Na današnji dan, 26. oktobra 1893. godine u Čongradu je rođen jedan od najznačajnijih srpskih književnika, Miloš Crnjanski, čija porodica potiče iz Ilanče u Banatu. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Temišvaru, a pošto je u tom periodu ostao bez oca, dalje školovanje omogućio mu je bogati ujak Vasa Vujić iz Beča, koji ga je upisao na Eksportnu akademiju u Rijeci. Tu je učio i italijanski, mačevanje i trenirao fudbal, ali je ubrzo napustio Rijeku i otišao kod ujaka u Beč. Prva pesma Sudba, objavljena mu je još za vreme školovanja 1908. godine u somborskom listu „Golub“. Tokom Prvog svetskog rata je kao austrougarski vojnik prvo bio na Istočnom frontu, u Galiciji, a po položenom ispitu za oficira i na italijanskom frontu. To mladalačko ratno iskustvo daće pečat čitavom njegovom stvaralaštvu. U više navrata je boravio u bolnicama u Opatiji i Rijeci, čime je izbegao veće učešće u borbama, a 1918. godine upisao je Eksportnu akademiju u Beču. Pred kraj rata uključio se u književni život Zagreba i tu objavio najveći deo svoje lirike. Nakon završetka rata došao je u Beograd, gde je upisao Filozofski fakultet , učestvovao u kulturnom životu prestonice, bio u prvim redovima avangarde i urednik prvog modernističkog časopisa „Dan“, kao i pisac jednog od vodećih manifesta mladih, Objašnjenje Sumatre. Tu se upoznao i sa Vidom Ružić, ćerkom uglednog profesora, književnika, ministra i državnog savetnika Dobrosava Ružića, sa kojom se 1921. godine i venčao. Te godine boravio je u Francuskoj i Italiji, a po povratku u Jugoslaviju zaposlio se u gimnaziji u Pančevu, gde je predavao srpski jezik, književnost i gimnastiku. Naredne godine prelazi u Beograd i počinje da predaje istoriju i srpski jezik u IV gimnaziji, kao i da se bavi novinarstvom i piše za mnoge listove, a u „Srpskom književnom glasniku“ izlaze mu prvi nastavci romana Seobe. Godine 1928. kao ataše za štampu ambasade naše zemlje otišao je na godinu dana u Berlin, posle čega je nekoliko godina putovao po Evropi, izveštavao iz Španije i 1934. pokrenuo list Ideje, koji je posle trideset dva objavljena broja prestao da izlazi, a u kojem su pored ostalih sarađivali i Andrić, Vinaver, Isidora Sekulić i Aleksandar Belić. U periodu od 1935. do 1941. godine radio je kao diplomata u Berlinu i Rimu, a izveštavao je i o Španskom građanskom ratu. Po izbijanju Drugog svetskog rata u Jugoslaviji, zajedno sa članovima rimskog poslanstva napustio je Italiju, i preko Španije stigao u Lisabon, odakle je tokom leta otišao za London da bude službenik u Direkciji za informativnu službu pri emigrantskoj Vladi Kraljevine Jugoslavije. Po završetku rata napustio je dotadašnju službu i 1951. godine postao jedan od prvih Srba koji je tražio i dobio britansko državljanstvo. To mu, međutim, nije pomoglo da popravi finansijsku situaciju. Radio je kao knjigovođa obućarske radnje, raznosač knjiga i bio dopisnik iz Londona za časopis El economist, koji je Stojadinović izdavao u Buenos Airesu. Živeo je zajedno sa ženom jedno vreme na imanju Ledi Pedžet i stekao diplomu Londonskog univerziteta, kao i diplomu za hotelijerstvo i menadžment. Tokom emigracije nastaju između ostalog druga knjiga Seoba, kao i Lament nad Beogradom. Godine 1965. Crnjanski se vratio u Jugoslaviju, gde je 12 godina kasnije, 30. novembra 1977.godine preminuo u Beogradu. Sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju, a prema sopstvenoj želji njegova zaostavština pripala je Narodnoj biblioteci Srbije. Zadužbina Miloša Crnjanskog, od 1981. godine, dvogodišnje dodeljuje nagradu piscu za prvu knjigu objavljenu na srpskom jeziku, koja se sastoji od određenog novčanog iznosa, povelje i medalje sa piščevim likom. Najznačajnija dela, pored već spomenutih, su: Lirika Itake, Maska, Konak, Nikola Tesla, Dnevnik o Čarnojeviću, Kap španske krvi, Kod Hiperborejaca, Ljubav u Toskani, Knjiga o Nemačkoj, Embahade, Knjiga o Mikelanđelu i prevodi Antologija kineske lirike i Pesme starog Japana.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1949. godine rođen je košarkaš i trener Zoran Moka Slavnić;
1961. godine Ivo Andrić je dobio Nobelovu nagradu za književnost.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Marko_vukobrat_jaric
Prethodni članak

Umro je fizičar Marko Vukobrat Jarić

Vladimir Ćorović
Naredni članak

Rođen je istoričar i akademik Vladimir Ćorović