LjudiNa današnji dan

Rođen je kralj Aleksandar I Karađorđević

Na današnji dan, 16. decembra 1888. godine na Cetinju je, kao drugi sin kralja Petra I i kneginje Zorke, rođen kralj Aleksandar I Karađorđević. Porodica se ubrzo preselila u Švajcarsku, pa u Rusiju, te se Aleksandar pretežno školovao u inostranstvu. U Beogradu je živeo od dolaska njegovog oca, kralja Petra I na vlast, koji ga je odredio za prestolonaslednika 1909. godine, jer stariji sin Đorđe nije pokazivao sposobnosti za upravljanje državom. Za vreme balkanskih ratova Aleksandar se nalazio na dužnosti komandanta Prve srpske armije i vodio je bitke na Kumanovu, Bitolju i Bregalnici, a regent je postao jula 1914. godine, neposredno pred Prvi svetski rat, tokom koga je bio vrhovni komandant srpske vojske. Nakon završetka rata Aleksandar je postao prvo regent, a potom i kralj nove Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, na čijem formiranju je insistirao i pored mnogih protivljenja, kako iz Srbije i Hrvatske, tako i od strane velikih sila. Kralj Aleksandar je vladao autokratski i u periodu od 1921. godine do 1929. godine promenilo se čak dvadesetak vlada, čemu je umnogome doprineo i Vidovdanski ustav, koji je važio upravo tokom tih godina. Stalni sukobi između kralja i partija, kao i partija među sobom koje su imale pretežno nacionalno obeležje, doveli su do ubistava u Skupštini, juna 1928. godine, kada je crnogorski poslanik Puniša Račić pucao tokom sednice i tada ubio i ranio nekoliko poslanika iz Hrvatske. Te događaje je kralj iskoristio da naredne godine zavede diktaturu, poznatu kao „šestojanuarska“, raspusti Skupštinu, zabrani rad političkih stranaka i ukine ustav. Tokom jeseni iste godine Kraljevina SHS je preimenovana u Kraljevinu Jugoslaviju, a državna oblast je podeljena na devet banovina, formiranih prema rečnim slivovima, i Beogradom sa okolinom, izdvojenim kao posebno područje. Septembra 1931. godine kralj Aleksandar je doneo novi, Oktroisani ustav, koji je predviđao strogi centralizam. U spoljnoj politici, intenzivno je radio na sklapanju međudržavnih odbrambenih saveza usmerenih protiv sila koje su težile reviziji Versajskog sistema mirovnih ugovora, te je njegovom zaslugom 1921. godine stvorena Mala antanta koju su pored naše zemlje činile Rumunija i Čehoslovačka, sklopljen savez sa Francuskom 1927. godine i 1934. godine obrazovan Balkanski savez između Jugoslavije, Rumunije, Turske i Grčke. Prilikom jednog od svojih putovanja, tokom zvanične posete Francuskoj, 9. oktobra 1934. godine, kralj Aleksandar je ubijen u Marseju, a iza atentata su stajale hrvatske ustaše i makedonska organizacija VMRO, pod verovatnim pokroviteljstvom drugih velikih sila, mahom nacističkih i fašističkih režima. Kralj Ujedinitelj, kako je prozvan, sahranjen je na Oplencu, u Crkvi Svetog Đorđa, zadužbini svoga oca.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1818. godine rođen je profesor, političar i diplomata Matija Ban;
1931. godine umro je sveštenik i istoričar Dimitrije Ruvarac;
1934. godine svečano je otvoren most kralja Aleksandra I u Beogradu;
1955. godine preminuo je pisac, prevodilac i autor Leksikona stranih reči i izraza, Milan Vujaklija.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Kolubarska
Prethodni članak

Završena je Kolubarska bitka

Jasna Šekarić
Naredni članak

Rođena je Jasna Šekarić – najbolji strelac XX veka