AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rođen je Karađorđe Petrović

Na današnji dan, 14. novembra, po nekim indicijama, rođen je Karađorđe Petrović.

Ipak, tačan datum, pa čak i godina njegovog rođenja nisu sigurni. U različitim izvorima postoje različite godine, a raspon se kreće od 1752. pa čak do 1770. godine. Datum je, sa druge strane, određen u odnosu na obaveštenje ruskog diplomate da ga je Crni Đorđe pozvao da na Đurđic proslave njegov imendan i dan njegovog rođenja. Budući da je taj praznik 3. novembra po julijanskom kalendaru, dolazi se do toga da je tada, u XVIII veku, to bio 14. novembar po sada zvaničnom gregorijanskom kalendaru.

Bilo kako bilo, ono o čemu su ostala ipak pouzdanija svedočanstva je njegova uloga u srpskoj istoriji i to da je bio vođa Prvog srpskog ustanka. Poticao je iz siromašne porodice, koja je poreklom bila sa hercegovačko-crnogorskih brda, i koja je prešla u Šumadiju usled rata između Austrije i Turske od 1737. do 1739. godine, a prezime Petrović potiče od imena njegovog oca Petra. Ubrzo po ženidbi izbegao je sa porodicom u Srem, oko 1787. godine, i uskoro je već  bio u srpskom dobrovoljačkom odredu koji je učestvovao u neuspelom austrijskom pokušaju da se osvoji Beograd, da bi potom ušao u sastav novoformiranog srpskog frajkora.

Nakon seče knezova koju su izvele dahije, na zboru u Orašcu 1804. godine proglašen je ustanak, a Karađorđe je izabran za vođu, i od maja te godine potpisivao se kao vožd. Ustanak je i pored mnogih pobeda i uspeha na bojnom polju, kao i pokušaja izgradnje državne vlasti i razvoja institucija, usled niza okolnosti i složenih međunarodnih odnosa, na kraju bio slomljen i Karađorđe je prešao prvo u Austriju, a zatim u Rusiju.

Tu je stupio u kontakt sa grčkom Heterijom, organizacijom koja je bila za zajednički ustanak Grka, Srba i Bugara protiv Turske i za stvaranje velike balkanske države poput nekadašnje Vizantije. Heteristi su ga izabrali za komandanta nameravanog velikog ustanka, pošto im je pokušaj da pridobiju kneza Miloša propao, a uz to su odredili da im Srbija bude baza za napad u pravcu Bugarske, Makedonije, Epira i Tesalije. Uveren u izveštaje da je stanovništvo turskih provincija spremno na ustanak, kao i da ga narod u Srbiji očekuje,

Karađorđe se tajno, 1817. godine, vratio u Smederevsku nahiju i preko svog kuma Vujice Vulićevića tražio sastanak sa Milošem radi zajedničke akcije protiv Turaka.

Miloš nije prihvatio njegov predlog, već je naredio da se on ubije, pravdajući to kasnije višim državnim razlozima, očuvanjem teško stečenog mira s Turcima i jedva zalečenim ranama i stradanjima naroda prethodnih godina.

Tako je u zoru 25. jula 1817. godine, izdan od svog kuma, Karađorđe ubijen na spavanju, a njegovu glavu Miloš je poslao prvo u Beograd, a potom i u Carigrad.

Posmrtni ostaci vožda Karađorđa, osnivača dinastije Karađorđevića, nalaze se danas u Crkvi Svetog Đorđa na Oplencu, njihovom Mauzoleju.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1814. godine rođen je istoričar i filolog Janko Šafarik;
1922. godine rođen je književnik, filmski i TV scenarista Arsen Diklić;
2009. godine umro je istoričar i akademik Sima Ćirković.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

20160610-featured-ska
Prethodni članak

Ustanovljena je Srpska kraljevska akademija

Patrijarh Pavle
Naredni članak

Preminuo je patrijarh srpski Pavle