AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rođen je Ilija Garašanin

Na današnji dan, 28. januara 1812. godine u selu Garaši kod Aranđelovca rođen je jedan od najznačajnijih srpskih državnika, Ilija Garašanin. Školovao se tako što je mu je prvo otac, koji je bio imućni trgovac, dovodio učitelja kući da ga uči čitanju i pisanju, a potom ga je poslao u grčku školu u Zemunu, pa u nemačku u Orahovici u Banatu. Pošto je neko vreme pomagao ocu, Iliju je knez Miloš, na očevu molbu, postavio najpre za carinika u Višnjici, pa za člana Knjažeskog sovjeta, da bi godinu dana kasnije 1838. godine u činu pukovnika bio imenovan za upravnika vojnog štaba, a kada je potom reorganizovana državna uprava i osnovano Vojno odeljenje pri Ministarstvu unutrašnjih dela, on je postao načelnik, te je formiranje takozvane garnizonske vojske i donošenje vojnih zakona, pred kraj vladavine kneza Miloša i u vreme prvog namesništva, njegovo delo. Po proterivanju kneza Mihaila i dolasku Aleksandra Karađorđevića na presto, Garašanin je postavljen za pomoćnika ministra unutrašnjih dela Tome Vučića, ali je već 1843. godine, nakon Vučićevog napuštanja Srbije, on preuzeo njegovu dužnost ministra i na toj poziciji ostao skoro čitavu deceniju. Pod nadleštvom tog ministarstva bili su i vojska, privreda, zdravstvo i saobraćaj, pa je Garašanin tako znatno doprineo kako stvaranju policije, tako i birokratskom načinu uprave. Godine 1852, smrću Avrama Petronijevića, postao je i predsednik vlade i ministar inostranih dela, ali je na tom mestu ostao samo do marta 1853. godine, kada je pod pritiskom Rusije morao da ga napusti. Ponovo je postao ministar unutrašnjih dela 1858. godine, kada je učestvovao u donošenju zakona o narodnoj skupštini i organizovanju Svetoandrejske skupštine, mada su tok njenog rada i zbacivanje dinastije Karađorđevića izgleda izmakli njegovoj kontroli. Posle povratka kneza Miloša, Garašanin se držao po strani, ali je na poziv kneza Mihaila 1861. godine postao predsednik Ministarskog saveta i ministar spoljnih poslova, a takođe je prihvatio i Mihailovu ideju o ratu s Turskom i radio na sklapanju ratnih saveza sa Crnom Gorom i sa Grčkom. U isto vreme je organizovao i propagandu na Balkanu kako bi, čim Srbija zarati s Turskom, nastao opšti ustanak potlačenih naroda protiv Osmanlija, a za vreme njegovog ministrovanja rešeno je i gradsko pitanje i turski garnizoni napustili su sve tvrđave koje su držali u Srbiji. Iz službe je iznenada otpušten 1867. godine, najverovatnije jer se protivio kneževoj ženidbi sa Katarinom Konstantinović, ali je nakon Mihailove pogibije naredne godine, prvenstveno zahvaljujući njegovoj reakciji, iskustvu i smirenosti održan red i mir u zemlji. Posle toga se povukao na imanje u Grockoj, gde je boravio sve do svoje smrti, 22. juna 1874. godine. Iza sebe je ostavio veliku i značajnu prepisku za proučavanje istorije tog vremena, a svakako najznačajnije njegovo delo je Načertanije, u kome je izneo ideje o stvaranju velike države pod vođstvom Srbije, i koje je bilo dokument kojim se srpska vlada vodila narednih decenija.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1857. godine rođen je političar i državnik Stojan Protić;
1886. godine umro je pesnik, pravnik i političar Jovan Subotić;
1898. godine rođen je slikar Milan Konjović;
1943. godine rođen je glumac Miodrag Andrić, poznatiji kao Ljuba Moljac;
1957. godine rođena je glumica Mirjana Karanović;
2006. godine umro je književnik, pesnik i televizijski autor Duško Trifunović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Petar-Dobrovic,-Autoportret,-1932_0
Prethodni članak

Umro je slikar Petar Dobrović

Branko Miljković
Naredni članak

Rođen je pesnik Branko Miljković