AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rođen je geograf, profesor i akademik Jovan Cvijić

Na današnji dan, 11. oktobra 1865. godine u Loznici je rođen geograf, akademik i jedan od najznačajnijih srpskih naučnika Jovan Cvijić.

Posle osnovne škole i niže gimnazije u rodnom mestu, išao je u gimnaziju u Šapcu, a potom je upisao Prvu beogradsku gimnaziju, gde je maturirao i bio deo čuvene generacije o kojoj je pisao Milovan Vitezović.

Na Velikoj školi u Beogradu je upisao prirodno-matematički odsek, a po završetku 1888. godine je dobio mesto predavača geografije u Drugoj beogradskoj gimnaziji. Naredne godine je kao državni pitomac počeo studije fizičke geografije i geologije na Bečkom univerzitetu, gde je nastavu vodilo nekoliko naučnika svetskog renomea, što je verovatno presudno uticalo na Cvijićevu dalju karijeru.

Doktorirao je 1893. godine sa disertacijom pod nazivom Das Karstphänomen (Kras), a ovaj njegov rad i danas se smatra kapitalnim delom, a on utemeljivačem novog geomorfološkog pravca. Nakon povratka iz Beča, 1893. godine je postao redovni profesor Velike škole u Beogradu, a ubrzo potom i redovni član Srpske kraljevske akademije.

Po osnivanju Beogradskog univerziteta 1905. godine, postao je jedan od osam prvih redovnih profesora, koji su kasnije birali druge kolege u zvanje redovnih profesora. U godinama koje su usledile Jovan Cvijić je osnovao Geografski zavod Filozofskog fakulteta, zatim Srpsko geografsko društvo, bio je rektor Univerziteta u Beogradu, predsednik Srpske kraljevske akademije i počasni doktor Sorbone i Karlovog univerziteta u Pragu.

Smatra se osnivačem naučne geografije, naročito antropogeografije i geomorfologije u Srbiji, a poseban značaj imaju njegovi radovi iz morfologije i hidrografije dinarskog krša i drugih kraških predela, iz tektonike i glacijacije planina Balkanskog poluostrva, zatim studije o abrazivnom  reljefu  jadranskog primorja, balkanskih kotlina i polja, Šumadije i panonskog basena, kao i antropogeografski radovi o jugoslovenskim zemljama, sa naglaskom na migracionim kretanjima naroda i postanku i razvitku naselja.

Smatrao je da svet treba što više upoznavati i zadobijati činjenicama i što preciznijim dokazima o narodima na Balkanu. Tako  je na poziv čuvenog francuskog geografa Pola Vidala, na Sorboni 1917. i 1919. godine održao niz predavanja o balkanskim narodima i zemljama. Krajem 1918. godine je od strane srpske vlade imenovan za prvog eksperta za etnografske granice, a naredne godine i za predsednika teritorijalne sekcije u okviru državne delegacije na Mirovnoj konferenciji u Parizu, gde je, između ostalog, i zahvaljujući njegovim naučnim argumentima i zalaganju određena granica buduće države, pa su u nju ušli Banat, Baranja, Dalmacija, Bled, Bohinj i Triglav. Neka od najznačajnih njegovih dela, pored već pomenutih su: Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva, Osnove za geografiju i geologiju Makedonije i Stare Srbije, Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje, Geomorfologija, Etnogeografske karte jugoslovenskih zemalja i druga.

Tokom života je primio veliki broj odlikovanja i priznanja, poput medalja geografskih društava iz Londona, Njujorka i Pariza za naučne radove, počasnih doktorata nekih od najprestižnijih svetskih univerziteta, članstava u osam akademija nauka i šesnaest geografskih i prirodnjačkih društava.

Po njemu se danas nazivaju mnoge ulice i škole u Srbiji, jedna vrsta šafrana, vrh na planini Rudnik, Geografski institut Srpske akademije nauka i umetnosti, jedno od domaćih odlikovanja, njegov lik se nalazi na našim novčanicama, a u njegovoj porodičnoj kući u ulici Jelene Ćetković nalazi se Memorijalni muzej Jovana Cvijića.

Ovaj veliki naučnik je umro 16. januara 1927. godine u Beogradu, u šezdeset drugoj godini života, i sahranjen je na Novom groblju.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1579. godine ubijen veliki vezir Mehmed-paša Sokolović;
1806. godine rođen je knez Aleksandar Karađorđević;
1882. godine pokušan je atentat na kralja Milana Obrenovića u beogradskoj Sabornoj crkvi;
1930. godine rođen je reditelj, scenarista i profesor Zdravko Velimirović;
1930. godine rođen je istoričar i akademik Dimitrije Bogdanović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Rade_Jasarevic
Prethodni članak

Poginuo je violinista Miodrag Rade Jašarević

Gavrilo-Pekarović-1
Naredni članak

ČOVEK KOME JE POSVEĆEN STERIJIN „TVRDICA” – DR GAVRIL PEKAROVIĆ