AktuelnostiLjudiNa današnji dan

Rodio se književnik i akademik Branko Ćopić

Na današnji dan, 1. januara 1915. godine u selu Hašanima, pod Grmečom, rodio se književnik Branko Ćopić, mada je on sam pričao kako su to pogrešno zabeležili, te da to nije bilo tog dana i te godine. Sa četiri godine ostao je bez oca, pa su o njemu brinuli majka, stric i deda, koji je svojim pričama presudno uticao na malog Branka i njegov budući spisateljski senzibilitet. Osnovnu školu završio je u rodnom selu, a sa jedanaest godina otišao je u internat u Bihaću, gde je nastavio školovanje. Taj odlazak i odvajanje od porodice i poznatog kraja, kao i susret sa nekim potpunom drugačijim svetom – kućama na sprat, vozovima, bioskopom i ostalim „čudima“ civilizacije, uneo je izvestan nemir i tugu u mladog pisca, koji će ostati u njemu skriveni tokom čitavog života. Posle Bihaćke gimnazije upisao je i pohađao Učiteljsku školu u Banjaluci, pa u Sarajevu i Karlovcu, nakon čega je odlučio da ode u Beograd i upiše Filozofski fakultet. Po dolasku u prestonicu prvu noć proveo je, ironije li, ispod današnjeg Brankovog mosta. Živeo je skromno i izdržavao se novcem koji je dobijao pišući anegdote za „Jež“, a potom i priče koje je objavljivala „Politika“, na šta je bio posebno ponosan. Prva priča u tim novinama objavljena mu je na proleće 1936. godine, u njegovoj dvadeset prvoj godini, posle pet neuspelih pokušaja. Za dve godine, 1938. i 1939, beogradski izdavač Geca Kon objavio je čak tri knjige njegovih priča, od kojih je jedna bila namenjena deci. Fakultet je završio naredne, 1940. godine, kada je njegove pripovetke izdala i Srpska književna zadruga. Drugi svetski rat zatekao ga je na odsluženju vojnog roka u Mariboru, odakle je otišao u rodnu Krajinu i priključio se partizanima, gde je ubrzo postao politički komesar i stalni saradnik na kulturno -prosvetnom sektoru kao dopisnik partizanskih novina banjalučkog „Glasa“ i „Borbe“. Tokom ratnih godina pisao je ne samo ratne izveštaje, već i skečeve i pozorišne predstave kojima je održavao moral boraca. Nakon oslobođenja vratio se u Beograd, gde je ostao do kraja života. Neumorno je pisao i postao jedan od najobjavljivanijih i najviše prevođenih naših pisaca, čija su ostvarenja prevedena na više od trideset jezika, a takođe je pisao i scenarije za pozorište i film. Neka od njegovih najznačajnijih dela su zbirke pripovedaka Pod Grmečom, Bojovnici i begunci, Planinci, Rosa na bajonetima, Surova škola, Bašta sljezove boje i Doživljaji Nikoletine Bursaća, zatim romani Prolom, Gluvi barut, Ne tuguj, bronzana stražo i Osma ofanziva, zbirke pesama Ognjeno rađanje domovine i Ratnikovo proljeće, kao i knjige pesama i priča za decu Bojna lira pionira, Put u vedrinu, U svetu leptirova i medveda i Bosonogo detinjstvo. Bio je član SANU, a kao veliki humanista, patriota i humorista, Ćopić je dobio i brojne nagrade, priznanja i pohvale, počevši još od 1938. godine kada je dobio prvu nagradu Akademije sedam umetnosti za kratku priču, zatim „Rakićevu“ nagradu naredne godine, nagradu Srpske akademije nauka i umetnosti 1940. godine, a posle rata i nagrade Komiteta za kulturu i umetnost, Vlade FNRJ, Saveza sindikata, Zmajevih dečjih igara, „Njegoševu“ nagradu za zbirku pripovedaka Bašta sljezove boje i nagradu AVNOJ-a. Iako je pripadao Narodnooslobodilačkom pokretu, on je kao čovek širokog obrazovanja i kritičkog posmatranja stvarnosti često iznosio svoja mišljenja o mnogim pojavama koje su ga okruživale, bilo otvoreno ili kroz literaturu, kao pisac. Zbog toga je često trpeo velike udare tadašnje komunističke partije i državnih organa, pa i samih kolega, a jedno od najpoznatijih dela tog tipa bila je Jeretička priča. Stalni pritisci, koji nisu jenjavali ni osamdesetih godina, uticali su na njega, te je poslednjih godina sve manje pisao, a krajem 1983. godine poverio se prijatelju da mu nedostaju reči i da nema ništa više od pisanja. Tri meseca kasnije, 26. marta 1984. godine izvršio je samoubistvo skočivši sa Brankovog mosta, a poslednja rečenica koju je zapisao bila je: „Zbogom lijepi i strašni živote…“ Branko Ćopić sahranjen je u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu, a njegovo ime danas nose mnoge ulice i škole u našoj zemlji.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1848. godine profesor Vladimir Jakšić počeo je sa redovnim meteorološkim merenjima u Beogradu;
1864. godine rođen je književni kritičar i akademik Bogdan Popović;
1941. godine rođena je glumica Eva Ras;
1942. godine rođen je muzičar i kompozitor Kornelije Kovač;
1949. godine rođen je košarkaš, doktor filozofije i književnik Ljubodrag Duci Simonović;
1962. godine u Beogradu je zabranjen saobraćaj zaprežnim vozilima sa konjskom vučom;
2006. godine preminuo je dečji pisac Dragan Lukić.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

003 - cestitka 12 copy
Prethodni članak

Srećni praznici!

ljubinka-bobic
Naredni članak

Rođena je glumica Ljubinka Bobić