DogađajiNa današnji dan

Proglašena je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca

Na današnji dan, 1. decembra 1918. godine u Beogradu je proglašeno jedinstveno Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca. Tome je prethodio lanac proglašavanja ujedinjenja krajem novembra, pa je tako Velika narodna skupština u Novom Sadu proglasila ujedinjenje Srema(skupština Srema se održala dan ranije 24. novembra u Rumi), Banata, Bačke i Baranje sa Srbijom 25. novembra. U Crnoj Gori je Velika narodna skupština 26. novembra u Podgorici proglasila ujedinjenje sa Srbijom i zbacivanje dinastije Petrovića sa prestola. Očekivalo se da ujedinjenje sa Srbijom bude proglašeno i u Bosni i Hercegovini, pošto je niz gradova i okruga, poput Banjaluke, Bihaća, Zvornika, Prijedora, Bijeljine i drugih, ujedinjenje već proglasio samostalno, a Narodno vijeće u Zagrebu, takođe je 25. novembra donelo odluku da se sa Srbijom i Crnom Gorom u jedinstvenu državu ujedini celo neprekidno jugoslovensko područje bivše Austrougarske monarhije, pa je povodom toga svoje delegate poslalo u Beograd, gde se čin proglašenja i odigrao na današnji dan. To, međutim, nije značilo i priznavanje od strane velikih sila, te su diplomatske akcije nastavljene i tokom naredne godine. Za vreme Konferencije mira, koja je počela u Parizu 18. januara 1919. godine, predstavnike nove države organi Konferencije uporno su nazivali delegatima Srbije, da bi tek od kraja maja Generalni sekretarijat Konferencije počeo da svoja akta imenuje na srpsko-hrvatsko-slovenačku delegaciju. Kraljevinu SHS prvo su priznale Norveška 26. januara 1919, SAD početkom februara, Grčka krajem februara, Švajcarska početkom marta, dok su Velika Britanija i Francuska to učinile tek početkom juna. Tako je na mirovnom ugovoru sa Nemačkom, potpisanim 28. juna u Versaju uneto ime Država Srba, Hrvata i Slovenaca, čime ju je i ona neposredno priznala, a ostale zemlje potpisnice posredno. Austrija, Bugarska i Mađarska to su učinile odvojenim ugovorima, kojima su ujedno bile i određene severne i istočne granice zemlje. Južna granica je bila ona iz 1913. godine, dok je zapadna sa Italijom rešena tek novembra 1920. godine, ugovorom u Rapalu. Tada nastala država zahvatala je prostor od 247 500 km2 i prema popisu iz 1921. godine imala je malo manje od 12 miliona stanovnika. U godinama koje su usledile pokazalo se da su kulturne, istorijske, ekonomske i druge razlike pojedinih delova nove države ipak bile prevelike, ili da je vlast bila preslaba da bi ih rešila i sprečila ono što se tokom narednih decenija dogodilo.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1869. godine rođen je folklorist i kompozitor Vladimir Đorđević;
1924. godine rođen je lingvista i akademik Pavle Ivić;
1935. godine svečano je otvorena Gradska bolnica u Beogradu, danas KBC Zvezdara;
1955. godine umro je novinar, osnivač i direktor „Politike“, i prvi derektor TANJUG-a, Vladislav Ribnikar.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Aleksandar Deroko
Prethodni članak

Preminuo je arhitekta i akademik Aleksandar Deroko

Nekadašnji izgled Kuće u Gavrila Principa 35, 19. vek
Naredni članak

Najstarije Savamalske kuće: Kuća u ulici Gavrila Principa 35