Da se ne zaboraviZanimljivosti

Potomci o precima: Sećanje na Radoslava Markovića

Radoslav Marković je rođen je 14. januara 1865. Kada je 1888. godine završio Bogosloviju u Sremskim Karlovicima, od tadašnjeg paroha u Inđiji isprosio je kćer Darinku. Nju je oženio početkom 1889. godine. Ne dugo posle svadbe njegov  tast umire a Radoslav postaje inđijski paroh. Od tada pa sve do 1948. godine delio je sudbinu Srba koji su živeli u Inđiji.

U Inđiji je 1889. g. bilo 630 Srba, a Nemaca između 5 i 6.000. On je uspeo da spreči iseljavanje Srba tako što im je pomogao da udruže svoj kapital i uzmu crkvenu zemlju u arendu, a 1897. godine osniva prvi zemljoradničku zadrugu u Austrougarskoj, po uzoru na model iz knjige Jaše Tomića Pametno nazarenstvo iz 1895. godine. Tako su Srbi počeli ekonomski da jačaju. Već 1898. g. izabran je za člana predsedništva srpskih seljačkih zemljoradničkih zadruga. Njegova posvećenost očuvanju Srba i zadrugarstvu je bila tolika da je išao od kuće do kuće i budio Srbe da idu na polje da rade, kako ne bi zaostajali za komšijama Nemcima.

Posebnu pažnju naučne javnosti privukla je njegova knjiga o inđijskoj parohiji na kraju 19. veka. U knjizi on iznosi istorijske podatke o nastanku i razvoju Inđije, ekonomske podatake, podatke u vezi sa popisom stanovnika, kao i njihove posede.

Prota je 1905. godine osnovao Sokolsko društvo u Inđiji i bio je njegov prvi starešina, a „sokoliˮ su vežbali u porti Crkve Vavedenja presvete Bogorodice. Od 1907. do 1911. godine na Bogosloviji predaje kurs o zadrugarstvu.

Prvi svetski rat prota je proveo u zarobljeništvu. Tek 1916. godine prota je vraćen kući. Po slomu Austrougarske monarhije u Inđiji uspostavlja Narodno veće i do ujedinjenja sa Srbijom to veće je upravljalo gradom. Prota je sam uložio svoj ugled kako bi spasio nemačke kuće, tako da u Inđiji nijedna nemačka kuća nije oštećena pa su se  Nemci sigurno vratili u svoje domove.

Posle rata nastavio je svoju zadrugarsku delatnost i aktivno je učestvovao u raspravama o agrarnoj reformi, a 1928. godine izabran je za doživotnog predsednika Saveza zemljoradičkih zadruga. Bio je i saradnik Matice srpske, koja je redovno objavljivala njegove članke i član njenog književnog saveta, a tridesetih godina je postao i član Istorijskog društva. Ali na njegov rad nisu svi dobronamerno gledali. U godinama između dva rata desio se pokušaj atentata na protu. Nezadovoljni zadrugar ga je napao i pokušao da ga ubije, ali Radoslav Marković je preživeo i nosio je posledice do kraja života.

Za svoje zalaganje odlikovan je brojnim ordenima. Dobio je dva Ordena Svetog Save, Orden Belog orla i Jugoslovenske krune, a u crkvi je dobio pravo nošenja naprsnog krsta.

Prota je predano radio na razvoju Inđije sve do izbijanja Drugog svetskog rata kada se sklanja u Beograd od ustaškog noža, gde je i ostao do kraja rata. Po završteku rata vraća se u Inđiju, ali to više nije bila ona Inđija koju je on napustio 1941. godine. Stari prota nije imao snage da se prilagođava novoj vlasti i novim uslovima života. Povukao se iz javnosti i poslednje godine proživeo je u samoći, družeći se sa Đorđem Vojnovićem i proučavajući matematiku.

Na istraživanje o protinom životu odlučio sam se još u sedmom razredu osnovne škole. Tada sam, radeći za jedan školski projekat istoriju Inđije, u literaturi zapazio da se mnogi stručnjaci na njega pozivaju, što je probudilo moju dečačku radoznalost. Vremenom sam smetnuo sa uma protu zbog drugih događaja koji su nastavili da se nižu u mom životu.

Ali kada smo dobili zadatak na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu da napišemo seminarski rad o istoriji svog mesta, prva asocijacija mi je bio prota, i tako je ova priča nastala. Ona je spoj dečačke želje da se sazna ko je bio taj veliki čovek koji je pisao o istoriji Inđije pre jednog stoleća i obaveze koju kao istoričar imam pred ovim velikanom da se njegovo ime ne bi zaboravilo.

Izvori fotografija:

  • Branislav Žorž, Velikan iz Mošorina, Beograd, 2003
  • Anton N. Lukić, InđijaIndigena, zapisi i predanja, Inđija, 2002, Narodna biblioteka Dr Đorđe Natošević, Srpska knjiga Ruma

Autor: Vukašin Vukmirović

Untitled-1Untitled-4Untitled-6Untitled-12Untitled-19

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

20140508_104948_resized
Prethodni članak

Dan kada je na Trgu Krajine prestao da kuca sat

konstant
Naredni članak

Umro je filozof i književnik Radomir Konstantinović