AktuelnostiKuće i zgradeNa današnji dan

Otvorena je hidroelektrana u Užicu

Na današnji dan, 2. avgusta 1900. godine otvorena je hidroelektrana u Užicu, na reci Đetinji, i ona je prva hidroelektrana u Srbiji sagrađena po Teslinom višefaznom sistemu naizmenične struje.

Pre ove, u Srbiji su otvorene termoelektrana u Beogradu 1893. godine i hidrocentrala u Valjevu iz iste 1900, ali obe proizvode jednosmernu Edisonovu struju.

Ova na Đetinji smeštena je ispod Starog grada, a najveće zasluge za njen nastanak imao je profesor Velike škole u Beogradu, fizičar Đorđe Stanojević, inače Teslin prijatelj i jedan od organizatora njegovog jedinog boravka u Beogradu 1892. godine. Hidroelektrana je nastala kao rešenje za problem koji je postojao oko izgradnje tkačke radione u Užicu. Stanojević je čelnicima Akcionarskog društva objasnio prednosti koje bi imali izgradnjom jedne takve građevine, i to ne samo u vezi sa radionicom, već i sa korišćenjem energije za osvetljenje čitavog grada. Predlog je prihvaćen i kamen temeljac je postavio lično kralj Aleksandar Obrenović 3. maja 1899. godine. Generatori i oprema kupljeni su od firme Siemens&Halske, proizvođač turbina bio je Danubius-Maschinen Hartmann, odnosno Ganz&Co. Danubius Budapest. Izvođači radova bili su Josif Granžan i Gola Ljubić iz Niša, a projekat brane, jaza i zgrade hidroelektrane uradio je mašinski inženjer Aćim Stevović.

Hidroelektrana na Đetinji počela je sa radom devet godina posle puštanja u rad prvog objekta ove vrste u svetu i samo pet godina nakon izgradnje hidrocentrale na Nijagarinim vodopadima. Neprekidno je radila više od sedam decenija, a onda je 1974. godine zbog izgradnje pruge Beograd–Bar zatrpan njen jaz, nakon čega je prestala da radi.

Ipak, povodom proslave stogodišnjice od njene izgradnje, centrala je potpuno obnovljena i na isti dan 2000. godine ponovo je puštena u rad.

Danas spada u najstarije očuvane hidroelektrane u svetu, osposobljena da iz svojih muzejskih Siemens&Halske generatora proizvodi električnu energiju, a pored svoje muzejsko-turističke namene ona predstavlja i nezvaničnu obrazovnu ustanovu u kojoj se održava praktična obuka đaka i studenata.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1873. godine rođen je knjižar i izdavač Geca Kon;
1921. godine stupio je na snagu Zakon o zaštiti države;
1925. godine rođen je književnik, slavista, profesor i akademik Dragoljub Dragan Nedeljković;
1945. godine završena je Potsdamska konferencija.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Jovan Ristić
Prethodni članak

MISAO DANA

gold-ingots-golden-treasure-47047
Naredni članak

U POČETKU BEŠE REČ