AktuelnostiNa današnji dan

Otkriven je „Pobednik” na Kalemegdanu

Na današnji dan, 7. oktobra 1928. godine na Kalemegdanu je otkriven spomenik Pobedniku.

Čitava priča oko njegovog nastanka počela je petnaestak godina ranije kada su tadašnji čelnici Beograda došli na zamisao da jednim monumentalnim spomenikom obeleže završetak Prvog balkanskog rata i okončanje viševekovnog robovanja Turcima.

Tako je 1913. godine napravljen dogovor sa Ivanom Meštrovićem, po kom je vajar trebalo da uradi kamenu fontanu postavljenu na postamente u obliku lavova, u čijem bi se središtu, na stubu u pet nivoa, uzdizao Pobednik kao vesnik slobode, a čitava kompozicija bi nosila naziv Alegorija i nalazila bi se na Terazijama, čineći krunu radova na uređenju tog platoa, koji su se izvodili po nacrtima Veselina Ličića i Jelisavete Načić.

Meštrović je na spomeniku radio u sali današnje Osnovne škole Kralj Petar Prvi kod Saborne crkve, ali su početak Prvog svetskog rata i okupacija Beograda doveli do prekida radova, te do uništenja većine do tada urađenog.

Ipak, s obzirom da je centralna figura Pobednika već bila napravljena i poslata u Češku na livenje, on je dočekao kraj rata i povratak u Beograd, gde je naredih godina čamio u magacinu vodovodnih cevi na Senjaku, dok se 1923. godine nije ponovo pokrenulo pitanje njegovog postavljanja.

Kada su četiri godine kasnije krenuli radovi na kopanju temelja za spomenik, uzbunila se prestonička javnost i počele su rasprave oko toga gde takvu skulpturu treba postaviti, a pored građana, intelektualaca i mnogih umetnika, u polemiku se uključio bio i sam autor.

Čuvari javnog morala su se pitali koliko je pristojno staviti nagu mušku figuru u sam centar grada gde prolaze mlade devojke, neki su glavu lomili oko toga  da li ga je kao simbol pobede u ratovima bolje postaviti na neko drugo mesto, a bilo je i onih koji su se bavili time da li on uopšte ima crte lica jednog Srbina i zašto ga je na kraju krajeva napravio Hrvat.

Bilo kako bilo, Pobednik je konačno, u okviru obeležavanja desetogodišnjice proboja Solunskog fronta, postavljen na platou Gornjeg grada na Kalemegdanu, sa sokolom u jednoj ruci i mačem u drugoj, okrenut licem ka jednoj uništenoj carevini koja je rušila Beograd i leđima drugoj, postavši do danas, i pored mnogih zamerki i oprečnih mišljenja, simbol glavnog grada.

Od važnih događaja u vezi sa Srbijom na ovaj dan izdvajamo još:

1813. godine završen je Prvi srpski ustanak;
1877. godine rođen je pesnik Vojislav Ilić Mlađi;
1895. godine rođen je muzičar i dirigent Vlastimir Pavlović Carevac;
1897. godine rođen je novinar Borivoje Bora Jovanović;
1914. godine rođen je književnik i akademik Mihailo Lalić;
1915. godine major srpske vojske Dragutin Gavrilović, izdao je čuvenu zapovest braniocima Beograda;
1932. godine rođen je arhitekta i slikar Siniša Vuković;
1953. godine završila je život književnica, prevodilac i profesorka Anica Savić-Rebac;
1969. godine osnovane su Beogradske muzičke svečanosti (BEMUS);
2005. godine umro je vajar Jovan Soldatović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

silence-3810106_1280
Prethodni članak

U POČETKU BEŠE REČ

Gligam
Naredni članak

Umro je istoričar Branislav Gligorijević