AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivosti

NA ZLATNOME ZRAKU NEBESKIH MILINA ZLATNU PESMU TKA MAJKA ANGELINA

Despotica Angelina Branković, kći Đorđa Arijanita Komnina, rođena je oko 1440. godine u Albaniji. Za srpsku srednjovekovnu istoriju vezuje je, pre svega, brak sa slepim despotom Stefanom Brankovićem, koji se u leto 1460. godine našao u Albaniji. Tamo je oženio Angelinu, a potom se sa suprugom uputio u Italiju u kojoj su se našli već 24. juna 1462. godine. Iz ovog braka, Stefan i Angelina su u periodu 1466–1495. godine izrodili troje dece: potonje despote Đorđa i Jovana i kći Maru.

Zajedno sa Stefanovom sestrom, groficom Katarinom Celjskom, porodica je oko 1465. godine kupila od grofa Leonarda Goričkog zamak Beograd u Furlaniji, u kom je živela do Stefanove smrti, odnosno prelaska u Srem. U kakvom su položaju bili, ne možemo sa sigurnošću tvrditi. Neposredno pred svoju smrt Stefan je pisao Dubrovčanima i molio ih da zaštite njegovu porodicu. U svom pismu od 1. oktobra 1476. godine slepi despot je, između ostalog, zapisao: „Ne žalim moje bolesti i smrti, koliko žalim moje Angeline i moje dečice, Đure i Mare i Jovana, na kom ih mestu ostavljam (…) Vlastele, molim Vas, nemojte ostaviti moju Angelinu i moju decu da poginu po mene.ˮ

Slepi despot Stefan Branković umro je u zamku Beograd u Furlaniji 9. oktobra 1476. godine. Njegova žena Angelina dobila je tada veliku pomoć od cara Fridriha III. Godina 1485. imala je veliki značaj za porodicu Branković. Te godine je Matija Korvin zbog svog pohoda boravio u Beču, u kom se istovremeno nalazila i Angelina sa svojim sinovima. U Beču je kralj primio i vest o smrti despota Vuka, koja je kao posledicu imala upražnjeno mesto despota u Sremu. Korvin je tada dostojanstvo sremskog despota dodelio Đorđu, a ovaj se zajedno sa majkom Angelinom i bratom uputio u Srem i smestio u Kupinovo. Boraveći u Kupinovu, sremski despoti su se, između ostalog, posvetili i pravoslavlju. Darovali su manastire i podizali nove, u duhu nastavka nemanjićke tradicije, o čemu svedoče sačuvane povelje.

Despotica Angelina je sa sinovima neposredno po dolasku u Srem 1486. godine darovala manastir Hilandar. U novembru 1495. godine uputila je povelju Manastiru Svetog Pavla, a četiri godine kasnije sa sinom Jovanom darovala je i manastir Esfigmen. Sa sigurnošću možemo reći da je despotica Angelina podigla crkvu posvećenu Sretenju u Kupinovu. Najpoznatija zadužbina sremskih Brankovića je manastir Krušedol, koji se prvenstveno vezuje za vladiku Maksima, ali je sasvim izvesno da je veliki doprinos načinila i despotica Angelina.

Položaj Brankovića značajno se pogoršao posle smrti despota Jovana 1502. godine. Ugarski kralj Vladislav II je, prema pravilima, nakon smrti despota Jovana oduzeo posede Brankovićima koja su išla uz zvanje, i predao ih u ruke novog despota. Ostavši bez poseda, arhiepiskop Maksim je sa majkom Angelinom napustio Srem i otišao vlaškom vojvodi Radulu. Angelina i Maksim su u Vlaškoj boravili do 1508. godine, a potom su se vratili u Srem.

Sremski Brankovići (Maksim, Angelina, Jovan i Stefan)

Sremski Brankovići (Maksim, Angelina, Jovan i Stefan)

Despotica Angelina zamonašila se u manastiru Obeda, u blizini Obedske bare, pre 1509. godine. Održavala je bliske veze sa Rusijom a od moskovskog kneza 1509. godine tražila pomoć za izgradnju crkve posvećene Svetom Jovanu Zlatoustom. Angelina je brinula i o rukopisnom nasleđu porodice Branković. O postojanju njene biblioteke svedoče sačuvane knjige koje se danas nalaze u Muzeju Srpske pravoslavne crkve kao i u Patrijaršijskoj biblioteci u Beogradu. Angelina Branković preminula je 30. jula 1520. godine u manastiru Krušedol. Njene mošti su, zajedno sa moštima svetih Brankovića, spaljene su 1716. godine po turskom napadu na ovaj manastir. Očuvana je samo leva ruka majke Angeline. Srpska pravoslavna crkva proslavlja dan Svete Prepodobne Angeline i Svetog Jovana 23. decembra.

PIŠE: Msr Mirjana Varničić

Izvor: YOUTUBE

Bibliografija:

  • Dinić Knežević Dušanka, Sremski Brankovići, Istraživanja, 4, 1975, str. 5–7
  • Ivić Aleksa, Istorija Srba u Vojvodini, od najstarijih vremena do osnivanja potisko-pomoriške granice (1703), Novi Sad 1929.
  • Kašanin Milan, Srpska književnost u srednjem veku, Prosveta, Beograd 1975.
  • Lemajić Nenad, Brankovići-despoti u Sremu, Sunčani sat, 8, 1998, str. 75–93.
  • Mitrović Katarina, Povelja despota Đorđa, Jovana i Angeline Branković manastiru Svetog Pavla, SSA, 6, 2007, str. 209–217.
  • Novaković Stojan, Zakonski spomenici srpskih država srednjeg veka, SKA – Državna štamparija Kraljevine Srbije, Beograd 1912.
  • Novaković Stojan, Poslednji Brankovići u istoriji i narodnom pevanju, 1456–1502. LMS, 146, 1886, str. 1–47.
  • Stojanović Ljubomir, Stari srpski rodoslovi i letopisi, SKA, Beograd–Sremski Karlovci 1927.
  • Tomin Svetlana, Knjigoljubive žene srpskog srednjeg veka, Akademska knjiga, Novi Sad 2007.
Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

250px-Slavoljub_Stefanovic_Ravasi
Prethodni članak

Umro je reditelj Slavoljub Stefanović Ravasi

Vasa
Naredni članak

Rođen je književnik i književni kritičar Vasa Pavković