LjudiNa današnji dan

Na današnji dan rođen je Svetozar Marković (Svetozar Marković)

Na današnji dan rođen je političar i književnik Svetozar Marković (Svetozar Marković). Gimnaziju je pohađao u Kragujevcu i Beogradu, gde je zatim upisao i Tehnički fakultet, da bi 1866. godine napustio Srbiju i studije nastavio kao državni pitomac na Tehničkom fakultetu u Petrogradu i potom na univerzitetu u Cirihu. Taj četvorogodišnji boravak u inostranstvu bio je preloman za njegovo dalje delovanje, jer se tu upoznao sa radom pisaca i misliocima poput Černiševskog, Marksa, Prudona i Blana. Zbog kritičkih članaka u Zastavi o prilikama u Srbiji i politici namesništva, izgubio je stipendiju i 1870. godine vratio se u Srbiju, spreman da krene u borbu za korenite društvene i ekonomske reforme prema socijalističkom obrascu. Naredne godine pokrenuo je prvi socijalistički list na Balkanu – Radenik, a narednih godina i političke listove Javnost, Glas Javnosti i Oslobođenje. Svetozar Marković prvi je kod nas počeo borbu protiv romantizma u književnosti, zalažući se za realizam, koji je po njegovom mišljenju bio mnogo korisniji za društvo, jer je svojim pristupom prema ljudskom životu obezbeđivao literaturi da ostvari svoju primarnu pedagoško-prosvetiteljsku funkciju. Pod njegovim uticajem Đura Jakšić počeo je da piše pesme sa socijalnom sadržinom, a njegove stavove podržavao je i Zmaj, tako da su vremenom sve više počeli da se javljaju prozni pisci sa kritičkim stavom prema društvenim zbivanjima. Bavio se i izučavanjem nacionalnog pitanja, a rešenje je video u balkanskom savezu, prvenstveno sa Bugarskom, s izgledom da preraste u federaciju zasnovanu na interesima, dok je saradnju sa ostalim narodima, posebno sa Hrvatima, uzimao uslovno i s rezervom. U Srbiju je uneo socijalističke ideje, koje je prilagodio tadašnjim prilikama, i bio prvi teoretičar proizvođačkog i potrošačkog zadrugarstva, kao i pokretač i osnivač zanatsko-proizvođačkih zadruga u Srbiji i Vojvodini sedamdesetih godina XIX veka, te se oko njega okupljala đačka i zanatlijska omladina privučena njegovim idejama i stavovima. Svetozar Marković utro je put prodiranju progresivnih misli onoga vremena u našu sredinu, a njegove političke ideje i pogledi najviše su razrađeni u delu Srbija na Istoku, dok su njegovi članci Realni pravac u nauci i životu, Pevanje i mišljenje i Realnost u poeziji bili izuzetno značajni za razvoj novije srpske književnosti. Marković je zbog navodne štamparske krivice, napada na vlast, 1874. godine odležao devet meseci u požarevačkom zatvoru, odakle je izašao teško bolestan i ubrzo potom, početkom 1875. godine u Trstu, sa nepunih trideset godina preminuo od tuberkuloze. Godine 1946. Jagodina je njemu u čast preimenovana u Svetozarevo, ali je referendumom iz 1992. godine, vraćen stari naziv grada.
Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1726. godine rođen je književnik i istoričar Jovan Rajić;
1842. godine umro je Sava Tekelija, prvi Srbin doktor prava, osnivač Tekelijanuma, predsednik Matice srpske, dobrotvor, plemić, trgovac, filantrop i ktitor;
1904. godine krunisan je kralj Petar I Karađorđević;
1931. godine rođen je kompozitor Vojislav Voki Kostić;
1958. godine rođen je kompozitor, gitarista i pevač rok grupe EKV, Milan Mladenović.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Etnografski muzej
Prethodni članak

Na današnji dan otvorena je prva stalna izložba Etnografskog muzeja (Prva stalna izložba Etnografskog muzeja)

Pet godina ratovanja. Srbi od 1912-1916. godine
Naredni članak

Fotografije: Pet godina ratovanja. Srbi od 1912-1916. godine