LjudiNa današnji dan

Na današnji dan preminuo je dr Veselin Čajkanović (Veselin Čajkanović)

Na današnji dan 1946. godine u Beogradu je umro naučnik i prevodilac Veselin Čajkanović (Veselin Čajkanović). U Beogradu se i rodio 65 godina ranije, a nakon gimnazije i završenih studija klasičnih jezika na Velikoj školi, usavršavao se u Nemačkoj, najpre u Lajpcigu, a zatim i u Minhenu, gde je doktorirao 1907. godine na antičkim poslovicama. Naredne godine je postao docent, pa vanredni a zatim 1922. godine i redovni profesor Univerziteta u Beogradu, na kojem je rukovodio katedrom za klasičnu filologiju i predavao starorimsku književnost i latinski jezik. Na Bogoslovskom fakultetu predavao je uporednu istoriju religije, a više puta je biran i za dekana Filozofskog fakulteta. Bio je i upravnik Srpske književne zadruge, Zadužbine Nikole Čupića i Društva Svetog Save, a njegovim zalaganjem osnovan je Centralni katalog stručne literature Univerziteta u Beogradu. U balkanskim i Prvom svetskom ratu učestvovao je kao rezervni oficir, a u Bizerti je osnovao Štampariju srpskih invalida i časopis Napredak. Naučna delatnost profesora Čajkanovića obuhvatala je tri oblasti: klasičnu filologiju, kao njegovu osnovnu naučnu oblast, folkloristiku, naročito istraživanja narodnih umotvorina, pesama i pripovedaka, i istraživanja stare srpske religije i mitologije. Objavio je više članaka u Srpskom književnom glasniku u kojima je popularizovao i proširivao znanja čitalaca o antičkoj književnosti. Takođe je uradio Pregled istorije rimske književnosti sa osnovnim podacima o piscima, a prvi je od srpskih naučnika proučavao klasične izvore u basnama Dositeja Obradovića i o tome 1914. godine objavio delo O grčkim i rimskim izvorima Dositejevih basana. Proučavajući narodno stvaralaštvo Čajkanović je počeo da istražuje prethrišćanska verovanja srpskog naroda. U to vreme nije bilo pouzdanih izvora za proučavanje i rekonstrukciju prethrišćanske religije, a kao polazište su mu koristile narodne umotvorine i tradicionalna narodna verovanja. U svojim radovima došao je do zaključka da se stara shvatanja vremenom nisu gubila već su se latentno prilagođavala novim prilikama i potrebama. Zahvaljujući poznavanju klasičnih, ali i više živih jezika, Čajkanović je koristeći komparativnu metodu i pažljivo analizirajući narodne umotvorine u velikoj meri uspešno rekonstruisao prethrišćanska verovanja našeg naroda. Najznačajnije delo iz ove oblasti mu je O srpskom vrhovnom bogu iz 1941. godine, objavljeno za života, dok su brojne rasprave i članci koji su objavljivani u domaćoj periodici između dva rata priređeni i objavljeni kasnije u knjizi Mit i religija u Srba, 1973. godine. Bio je član Srpske kraljevke akademije i dobitnik mnogobrojnih mirnodopskih i vojnih odlikovanjima, među kojima su orden Belog orla s mačevima, orden Svetog Save i francuski orden Legije časti. Nova vlast je aprila 1945. godine odlučila da se Čajkanović udalji sa Beogradskog univerziteta zato što je tokom okupacije obavljao dužnost dekana Filozofskog fakulteta, što je ocenjeno kao kolaboracija sa okupatorom. Neposredno nakon što je primio tu odluku Čajkanović se razboleo i avgusta naredne godine preminuo.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1902. godine Milan Nedeljković je u Srpskim novinama objavio prvu vremensku prognozu kod nas;
1903. godine izbio je štrajk rudara u Senjskom rudniku, i danas se ovaj dan obeležava kao Dan rudara Srbije;
1914. godine Austrougarska je objavila rat Rusiji, a Srbija Nemačkoj;
1915. godine u Beogradu je porinut ratni brod Jadar, što se smatra začetkom srpske ratne flotile, a taj dan se obeležava kao Dan Rečne flotile Vojske Srbije.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Bogdan-Gavrilovic
Prethodni članak

Na današnji dan umro je matematičar Bogdan Gavrilović (Bogdan Gavrilović)

mira trailovic
Naredni članak

Na današnji dan umrla je Mira Trailović (Mira Trailović)