DogađajiInstitucijeLjudiNa današnji dan

Na današnji dan otvorena je Velika škola (Velika škola)

Na današnji dan 1808. godine osnovana je u Beogradu Velika škola (Velika škola), još nazivana i Ustanička velika škola, Velika škola Karađorđeva vremena, Jugovićeva velika škola ili Dositejev licej. Nalazila se u zgradi u Gospodar Jevremovoj ulici gde je danas smešten muzej Vuka i Dositeja, a osnovana je na inicijativu prvog ministra obrazovanja Dositeja Obradovića i Ivana Jugovića, pisara, ustaničkog diplomate i sekretara Praviteljstvujuščeg sovjeta. U vreme Prvog srpskog ustanka, kada je nastala, ona nije bila ni srednja škola – gimnazija, a ni visoka – Univerzitet, iako je imala elemente i jednog i drugog, već je bila neka vrsta stručne škole za činovnike, koja je pružala i šire obrazovanje. Tada je prvi put donet i nameštaj, klupe, stolice i table, a pored Ivana Jugovića koji je tu živeo, u školi su mogli da borave i hrane se i učenici, kao u nekoj vrsti internata. Đaci su bili uglavnom deca istaknutih ustaničkih starešina, a uslov za upis bio je da znaju da čitaju, pišu i računaju. Za one siromašnije bilo je obezbeđeno blagodejanije, odnosno neka vrsta stipendije. Udžbenika nije bilo, već je Jugović prevodio sa nemačkih predložaka, a učenici su to zapisivali. Školovanje je trajalo tri godine. Tokom prve dve sticalo se opšte obrazovanje, a u trećoj stručno. U prvoj školskoj godini učenici, koji su bili različitog uzrasta, učili su opštu istoriju i zemljopis, računicu, nemački jezik i krokiranje (premeravanje, praktična geometrija). U drugoj godini imali su još geografično-statističku istoriju Mađarske, Rusije, Engleske, Francuske, Poljske, Austrije i Turske i statistiku savremene Srbije. U trećem razredu đaci su sticali znanje i umeće iz narodnog i državnog prava i načina suđenja kriminalnog, nemačkog jezika i stilistike (pisanje poslovnih i drugih pisama i akata). Obavezni predmeti za sve klase bili su: moralne pouke, crkveno pojanje i egzercir (vojne vežbe sa puškama i sabljama). Pored Jugovića, predavali su još Miljko Radonjić, Lazar Vojnović i Sima Milutinović Sarajlija. Jovan Miljković je bio zadužen za crkveno pojanje, a Kapetan Petar Đurković za vojne vežbe. Iako je škola postojala samo do 1913. godine, od čega posle prve školske godine nije radila zbog ratnih dešavanja do naredne, školu je završilo četrdesetak učenika i imala je nesumnjivo veliki značaj za začetak i dalji razvoj visokog obrazovanja u Srbiji. Pored toga, desilo se tada prvi put da obrazovanje pređe iz okrilja crkve u nadležnost države, bez obzira na to što će crkva i dalje nastaviti da ima uticaj i vrši obrazovnu delatnost. U narednom periodu, u izmenjenim okolnostima posle sloma ustanka, proći će još nekoliko decenija dok se obrazovna misija ne bude nastavila osnivanjem Liceja 1838, i ponovnim otvaranjem Velike škole 1863.godine.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1354. godine u Seru je proglašen dopunjen Dušanov Zakonik;
1898. godine rođen je pesnik i jedan od pokretača nadrealizma kod nas, Dušan Matić;
1930. godine umro je srpski lekar, književnik i političar, Vladan Đorđević.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

Sava Šumanović
Prethodni članak

Na današnji dan ubijen je Sava Šumanović (Sava Šumanović)

BG obelisk Nesvrstani
Naredni članak

Na današnji dan počela je Prva konferencija nesvrstanih zemalja (Prva konferencija nesvrstanih zemalja)