AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivostiKuće i zgrade

KAFANA „POZORIŠNA KAFANAˮ

Nekada je Beograd imao svoj Pozorišni trg, danas Trg republike. Postojala je i Pozorišna kafana – prekoputa Narodnog pozorišta. Od 1902, posle rušenja Dardanela, ova kafana je stecište beogradskih boema. Otvorena je osamdesetih godina 19. veka. Prvi kafedžija ove kafane bio je Mita Bazrđan, posle njega Laza Miodragović, pa Aleksa Petrović. Sledi Miloš Kostić pa Pero Sotirović sa Umke, pa slede novinari, boemi Jovan Sjenicki i Milan Savčić. Kako novinarima nije išao ovaj posao, kafanu preuzima Miloš Nikolić, arendaš Grand hotela, poslednji zakupac kafane do Prvog svetskog rata. Branislav Nušić u svojim tekstovima kao prvog vlasnika kafane navodi Spasu Barjaktarevića. Nušić takođe kao zakupce navodi Mitu Bazrđana, ortaka Italijana Ferarija, zatim Lazu Miodragovića, Aleksu Petrovića i Miloša Kostića. Po zapisima Divne Đurić Zamolo, na istom mestu pre Pozorišne kafane nalazila se i kafana čiji je vlasnik bio izvesni Aleksa Cvetković. Jedan od vlasnika, pomenuti Pera Sotirović sa Umke, majstorski je vodio posao. Zahvaljujući njemu kafana je dobila i čuvenu letnju baštu u kojoj su svirali još čuveniji šabački Cicvarići. Zna se i to da je u ovoj kafani bilo sedište Novinarskog udruženja, zatim da je pod njenim krovom osnovan Glumački klub, organizovan novinarski bal.

Jedan od rado viđenih gostiju bio je i Vojislav Ilić. Dugo se prepričavala anegdota kako je u ovoj kafani on, Vojislav Ilić, predložio Janku Veselinoviću, kada su ostali bez novca, da prodaju svoje spomenike. Spomenik Vojislavu Iliću podignut je 1904. na Kalemegdanu i nije prodat – jer nije nađen kupac. U ovu kafanu navraćao je i Branislav Nušić, Paja Martinović, Brana Cvetković, Jovan Sjenicki, Aleksa Šantić i plejada glumaca Narodnog pozorišta i beogradskih pisaca i pesnika. Po zapisima Nušića, kafana se u tom periodu zvala Pozorišna kasina i predstavljala je centar prestoničkog života sedamdesetih i osamdesetih godina 19. veka. Beograd pamti i to da su u ovoj kafani 1889. pevale Mađarice, lako obučene, što je izazivalo negodovanja patrijarhalnog stanovništva. Ostala je upamćena i po okupljanju demonstranata i narodnog pokreta protiv aneksije Bosne i Hercegovine.

U jednom od separea – sobica kafane bilo je sedište Srpskog novinarskog udruženja, tu je doneta odluka o priredbi Trojički sabor na Adi Ciganliji, zapisana kao epohalni događaj. Iz sobice kafane krenuli su srpski novinari po Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori. U Pozorišnoj kafani formirano je Udruženje glumaca Jugoslavije, a veterani glume obrazovali su glumački klub.

Vidoje Golubović

 

Izvor: Golubović 2019: Vidoje Golubović, Mehane i kafane starog Beograda, Beograd: „Laguna”, 256–257.

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

VladislavLalicki.1980
Prethodni članak

Rođen je scenograf, kostimograf i slikar Vladislav Lalicki

stojkovic
Naredni članak

Umro je književnik, naučnik i profesor Atanasije Stojković