AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivostiLjudi

Jovan Cvijić: O NJEGOŠU

Nema nikoga drugoga u srpskoj književnosti koji bi bio tako potpun predstavnik najdubljega osećajnoga i mislenoga u našem narodu kao Njegoš; on je s najvećom snagom izrazio unutrašnje stihijske sile srpskoga naroda. Njegoš je genialni duhovni predstavnik dinarskoga narodnoga tipa, i to ga diže u najveće visine našeg narodnoga duha.
I ako je poznavao samo Crnu Goru i bokeljsko primorje, i ako se događaji njegovih spisa vezuju za te krajeve, Njegoš nije samo regionalni pesnik, već najveći pesnik srca i misli celog srpskog naroda: jer je pokrajinska iskustva izdigao na najveću visinu, zadahnuvši ih opštim narodnim osećanjima i težnjama i dubokim mislima o ljudskoj prirodi i vaseljeni.
Nijedan naš pesnik nije u prisnijoj vezi sa svojom užom sredinom od Njegoša. To je poznato iz mnogobrojnih primera; ja sam nailazio po planinama Crne Gore na starije čobane koji su znali na pamet cele odeljke Gorskog Vijenca. Njegoš se rodio i živeo u tom delu našega naroda od koga po moralnim i duhovnim osobinama nema boljega; vekovima su sve žrtvovali za junaštvo, ponos i čojstvo, stalno mislili na narodnu celinu i obuzimali ih „plamovi” kad pomisle na tešku narodnu sudbinu. U Njegošu su bile zbijene najviše osobine takve sredine, i otuda u njegovim delima onaj silan plamen narodne misli koji je snažno uticao na sve školovane generacije srpskog naroda.
Bio je genialan posmatrač: čitalac se iznenađuje videći koliko su u Gorskom Vijencu, u Šćepanu Malom i u Luči Mikrokozma duboke opservacije duhovnoga i moralnoga dešavanja. I u ovom slučaju, kod velikog pesnika, pokazuje se da je duboko promatranje osnova svemu, i radu mašte, koja ga udubljuje i razgranjava.
Uz to je išla izolovanost i usamljenost genija, koji se diže iznad stvari i ljudi, i, prerađujući promatrano, daje pesničko-misaone sinteze i pogleda na svet, kao veliki mislioci o ljudskoj sudbini i kosmosu.
S tim je u vezi i onaj stalni utisak Gorskoga Vijenca: čitajući ga, kao da gledamo ogromnu ličnost Njegoševu kako s visine motri na ceo naš narod i njegove akcije, s velikim nadama i dubokim bolom genija.

Izvor: SKG 1925: Srpski književni glasnik, Nova serija, knj. XVI, br. 7, str. 481–482.
NAPOMENA: Tekst je prenesen u originalu, bez korektorskih intervencija.

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

CREATOR: gd-jpeg v1.0 (using IJG JPEG v62), quality = 100
Prethodni članak

Austrougarska je napala Srbiju u Prvom svetskom ratu

index
Naredni članak

Osnovana je Gradska čistoća Beograd