AktuelnostiDa se ne zaboraviZanimljivosti

JAŠUNJSKI MANASTIRI

Iznad sela Jašunje, 13 km severoistočno od Leskovca, nalaze se dva manastira: Svete Bogorodice i Svetog Jovana Krstitelja. Prvi je 1499. podigla neka monahinja Ksenija sa monahinjama Teofom, Martom i Marijom. Drugi je 1517. osnovao gospodin Andronik Kantakuzen sa braćom. O ktitorkama Manastira Svete Bogorodice ništa se pouzdano ne zna, mada su u crkvi naslikani njihovi likovi, i to monahinja i žena u godinama. Uz Ksenijino ime dodato je „ktitorica svetago sego hrama”. Pretpostavlja se da bi ove monahinje mogle biti plemićkog roda, pa čak i u srodstvu sa uglednom porodicom Kantakuzen, čiji su pripadnici podigli obližnji lep Manastir Svetog Jovana.

Crkva Manastira Bogorodice je mala građevina jednostavne arhitekture, sa osnovom pravougaonog oblika, koja se na istoku završava polukružnom apsidom, a na zapadu pravougaonom pripratom. U poznije vreme uz zapadni i južni zid dodata je po jedna prostorija, koje su bitno poremetile prvobitni izgled hrama. Arhitektura crkve Manastira Svetog Jovana je reprezentativnija, što se ogleda u pažljivom zidanju i brižljivoj obradi fasada. Crkva je zidana pažljivim mešanjem kamena i opeke: dva reda opeke, red obrađenog kamena. Između kamenova nalaze se po jedna ili dve vertikalno postavljene opeke. Ovakav način zidanja i obrade crkve izuzetan je za XVI v., a ovde je primenjen zahvaljujući ugledu i težnji ktitora da se što više veže za graditeljske tradicije svojih predaka. Inače, crkva Svetog Jovana je jednobrodna građevina sa po dva pilastra na južnom i severnom zidu. Na istoku je polukružna apsida, a na zapadu pravougaona priprata, uz koju je otvoreni trem.

Od osobitog je značaja živopis u crkvi Manastira Bogorodice, i to freske iz 1499. na istočnom zidu priprate. Potičući iz vremena iz kojeg je srpska slikarska baština dosta oskudna, ove freske, nedovoljno izučene, čine dragoceno likovno nasleđe s kraja XV v.

Freske u crkvi Manastira Svetog Jovana najpre su nastale 1524, da bi oslikavanje crkve bilo nastavljeno 1693. pod igumanom Jovanom i spahijom Alajbegom. Ktitori su bili Roman i pop Živko. Neki delovi fresaka, kao što je Strašni sud, obnovljeni su 1902.

 

Izvor: Kulturna riznica Srbije [sastavio i uredio Jovan Janićijević], 3. izdanje, „Idea”, Beograd, str. 383–384.

Sanja Vukovic

Sanja Vukovic

Danica_Tomić
Prethodni članak

Danica Tomić je postala prva žena pilot u Srbiji

dimitrijevic
Naredni članak

Rođen je fizičar i astronom Milan Dimitrijević