AktuelnostiDogađajiNa današnji dan

Počeo je Prvi srpski ustanak

Na današnji dan, 14. februara 1804. godine Karađorđe je na zboru u Orašcu izabran za vođu Prvog srpskog ustanka. Tome je prethodila „Seča knezova“ koju su dahije sprovele u Smederevskom sandžaku, pošto su došle u posed pisma u kome je Aleksa Nenadović objašnjavao namere srpskih kneževa o podizanju ustanka zbog nasilja koje su dahije sprovodile nad narodom. Ustanak u početku nije bio povezan, pa je tako Karađorđe bio predvodnik u Šumadiji, Nenadovići u zapadnoj, a Miljenko Stojković i Petar Dobrnjac u prekomoravskoj Srbiji. Akcije su prvenstveno bile usmerene protiv dahija i njihovih izvršnih organa, spaljivani su hanovi, ubijane i proterivane hadžije, te je ubrzo skoro čitav takozvani beogradski pašaluk bio oslobođen, što je omogućilo povezivanje lokalnih pokreta u jedan jedinstven. Po oslobođenju gradova u kojima su bila uporišta dahija, preduzet je napad na Beograd, jedini grad u njihovoj vlasti. Ustanici su sve vreme naglašavali da se ne bore protiv sultana i Porte, već samo protiv samovoljnih dahija, pa su tako i dočekali na pregovore sultanovog izaslanika Bećir-pašu i ubedili ga da neće biti mira dokle god četiri dahije budu žive. Bećir-paša je nakon toga dozvolio njihovo pogubljenje, koje se dogodilo u noći između 5. i 6. avgusta. Međutim, pošto Porta nije htela da prihvati zahteve ustanika za samoupravom, borbe su se nastavile i posle smaknuća dahija, s tim što je ustanak tada dobio potpuno protivturski karakter. Srbi su tokom 1805. i 1806. godine zabeležili nekoliko značajnih pobeda nad sultanovom vojskom, poput onih na Ivankovcu, Mišaru i Deligradu i oslobodili Beograd, a pojačana je bila i spoljnopolitička aktivnost ne bi li dobili pomoć od Austrije i Rusije. S jeseni 1806. godine srpski predstavnik u Carigradu, Petar Ičko, zaključio je mir sa Portom kojim bi Srbima bili učinjeni znatni ustupci, ali koji zbog izbijanja Rusko-turskog rata Srbi nisu prihvatili. Već od početka naredne godine učvrstile su se veze između Srbije i Rusije, došlo je do zajedničkih pobeda i počela je da stiže pomoć u novcu, oružju i municiji. Ipak, usled Napoleonovog napada na Rusiju došlo je do sklapanja Bukureškog mira između Rusije i Turske 1812. godine, koji je označio kraj zajedničkih akcija i težnji da se neposredno izdejstvuje nezavisnost. Bez obzira na to, Srbi su nezadovoljni odredbama ugovora koje su se njih ticale, nastavili sa borbom. Međutim, turska ofanziva iz jula 1813. godine konačno je slomila otpor ustanika, i svojim ulaskom u Beograd Turci su početkom oktobra iste godine i formalno označili kraj Prvog srpskog ustanka. Međutim, poraz nije mogao da izbriše sve rezultate i uspehe koji su bili postignuti tokom prethodne decenije, kako na borbenom, tako i na organizacionom planu, te su svi oni bili temelj na kome je dve godine kasnije podignut Drugi srpski ustanak, koji je Srbiji utro put ka nezavisnosti.

Od važnih događaja vezanih za Srbiju na ovaj dan izdvajamo još:
1804. godine rođen je prvi sekretar Matice srpske, Teodor Pavlović;
1815. godine ubijen je jedan od najistakutijih starešina Prvog srpskog ustanka, Stanoje Glavaš;
1835. godine osnovan je Knjaževsko-srpski teatar u Kragujevcu – prvo pozorište u Srbiji;
1835. godine donet je Sretenjski ustav.

MK

MK

Fondacija Srpski Legat je osnovana sa ciljem da svojim aktivnostima očuva istoriju, tradiciju i kulturu Srbije i podseti na lepe i svetle trenutke srpske istorije kako bi inspirisali sadašnje i buduće građane Srbije, njihovo dostojanstvo i nacionalne vrednosti koje su vremenom potisnute i delimično zaboravljene.

studenica
Prethodni članak

Umro je Stefan Nemanja

Sveti mučenik Trifun
Naredni članak

Kako se u Srbiji slavi Sveti Trifun - Trifundan